Adsorbsiya va assimilyatsiya
AI Xulosa
Mavzuni ochishOziq moddalarning ichak devoridan qonga so'rilishi va hujayralarda o'zlashtirilishi
Absorbsiya va assimilyatsiya — oziqlanish zanjirining yakuniy bosqichlari bo'lib, ularni bilish ovqat hazm qilish kasalliklari va oziqlanish buzilishlarini tushunish uchun zarur.
- Absorbsiya (so'rilish) — parchalangan kichik molekulalar (glyukoza, aminokislotalar, yog' kislotalari, glitserin) ingichka ichak devori orqali qon va limfaga o'tadi. Vitaminlar, mineral ionlar va suv ham shu yerda so'riladi.
- Vorsinkalar — so'rilish yuzasini oshiruvchi tuzilma — ingichka ichakning ichki devori minglab mayda o'simtalar (vorsinkalar, ~1 mm) bilan qoplangan. Har bir vorsinka yuzasida mikrovorisinkalar ham bor — so'rilish yuzasi keskin ortadi.
- Jigar qopqoq venasi va jigarning roli — vorsinkalardan so'rilgan glyukoza va aminokislotalar qon orqali jigarga tashiladi. Jigar glyukozani glikogenga aylantiradi (zaxira), aminokislotalardan oqsil sintezlaydi, ortiqchasini mochevina kislotaga parchalaydi.
- Yog' kislotalar va limfa — yog' kislotalar va glitserin qonga emas, limfa tomirlariga so'riladi, keyinchalik limfadan qonga o'tadi.
Asosiy tushunchalar: absorbsiya assimilyatsiya vorsinka jigar qopqoq venasi glikogen
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar absorbsiya va assimilyatsiyani bir narsa deb o'ylaydi. Sababi: ikkalasida ham «oziq modda o'zlashtiriladi». Aslida absorbsiya — ichak devoridan qonga o'tish (fizik jarayon), assimilyatsiya — hujayralar tomonidan o'zlashtirilish (metabolik jarayon). Darsda alohida farqlash tavsiya etiladi.
AMALIY MISOL
Sochiq (polotentse)ni suvga botirib ko'ring — yuzasi tekis bo'lsa, kam suv shimadi. Endi sochiqni burmalaing (vorsinkalar modeli) — ko'proq suv shimadi. Ichak vorsinkalarining maqsadi xuddi shu — sirt yuzasini oshirib, so'rilish samaradorligini ko'paytirish.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring