Tirik organizmlarning ko‘payish xillari
AI Xulosa
Mavzuni ochishJinssiz ko'payishning xilma-xil usullari — bo'linishdan sporaga qadar
Ko'payish usullarini bilish qishloq xo'jaligida o'simliklarni ko'paytirish va tibbiyotda klonlash texnologiyalarini tushunishda muhimdir.
- Ko'payishning asosi — barcha ko'payish jarayonlarining asosida DNK molekulasining ikki hissa ortishi (replikatsiya) yotadi. Hatto mitoxondriya va plastidalar ham mustaqil ko'paya oladi.
- Bir hujayralilarda jinssiz ko'payish — ikkiga bo'linish (amyoba), shizogoniya — ko'p bo'lakka bo'linish (bezgak plazmodiyi), kurtaklanish (achitqi zamburug'i).
- Ko'p hujayralilarda jinssiz ko'payish — vegetativ ko'payish (qalamcha, gajak, tugunak), sporalar orqali ko'payish (zamburug'lar, sporalik o'simliklar), bo'linib ko'payish (planariya).
- Vegetativ ko'payish — o'simliklarda eng keng tarqalgan: ildiz bachkilari, tugunaklar, piyozchalar, ildizpoyalar orqali yangi organizmlar hosil bo'ladi.
- Jinssiz ko'payishning ahamiyati — avlodlar ona organizmning ayni nusxasi (klon). Bu xususiyatdan foydalanib, qimmatli o'simlik va hayvonlarning nusxalari yaratiladi.
Asosiy tushunchalar: jinssiz ko'payish vegetativ shizogoniya spora klon
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda spora va urug'ni aralashtirib yuboradi. Sababi: ikkalasi ham yangi organizm beradi. Farqi: spora — jinssiz ko'payish, bitta ota-onadan; urug' — jinsiy ko'payish natijasi, ikki ota-onadan irsiy axborot oladi.
AMALIY MISOL
Kartoshka tugunagini to'rt bo'lakka bo'lib (har birida ko'zcha bo'lsin), tuproqqa eking. Har bir bo'lakdan yangi kartoshka o'simi chiqadi — bu vegetativ ko'payish. Barcha yangi o'simliklar bir xil genotipdagi klon hisoblanadi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring