Sitoplazma. Hujayraning membranasiz va membranali organoidlari
AI Xulosa
Mavzuni ochishHujayra ichki muhiti — organoidlar va ularning vazifaviy taqsimoti
Sitoplazma va organoidlar haqidagi bilim kasalliklar mexanizmini, dori-darmonlar ta'sirini va hujayra biologiyasini tushunishda muhimdir.
- Sitoplazma — hujayraning yarim suyuq ichki muhiti, plazmatik membrana va yadro qobig'i o'rtasida joylashgan. Barcha organoidlarni bir butun qilib birlashtiradi va moddalar almashinuvini ta'minlaydi.
- Endoplazmatik to'r — murakkab membranalar tizimi bo'lib, hujayra hajmining 30-50% ini egallaydi. Silliq turi lipid va uglevodlarni, donador turi esa oqsillarni sintez qiladi.
- Ribosomalar — donador endoplazmatik to'r membranalarida joylashgan, oqsil sintezida ishtirok etadi.
- Golji majmuasi — moddalarni saralash, to'plash va hujayra bo'ylab taqsimlash vazifasini bajaradi.
- Umumiy va xususiy organoidlar — umumiy organoidlar (mitoxondriya, ribosoma, hujayra markazi) barcha hujayralarda, xususiy organoidlar (kiprikchalar, xivchinlar, neyrofibrillalar) faqat ayrim hujayralarda uchraydi.
Asosiy tushunchalar: sitoplazma endoplazmatik to'r ribosoma Golji majmuasi organoid
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda silliq va donador endoplazmatik to'rni aralashtirib yuboradi. Sababi: ikkalasi ham «to'r» deb ataladi. Farqi — donadorida ribosomalar borligi va oqsil sintezi, silliqida esa yog' va uglevod sintezi borishi. Darsda alohida to'xtalish tavsiya etiladi.
AMALIY MISOL
Hujayrani zavodga o'xshating: endoplazmatik to'r — konveyer lentasi, ribosomalar — ishchilar, Golji majmuasi — qadoqlash bo'limi. Bu taqqoslash orqali o'quvchilar organoidlarning o'zaro bog'liq ishlashini oson tasavvur qiladi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring