Qoldiqli bo‘lish
AI Xulosa
Mavzuni ochishHar bir bo'lish to'liq bo'lavermaydi — ortib qolgan son «qoldiq» deyiladi
Kundalik hayotda narsalarni teng bo'laklarga taqsimlashda qoldiq tushunchasi kerak bo'ladi — masalan, detallarni qutilar bo'yicha joylashda.
Eslab qoling
Qoldiqli bo'lish algoritmi (3 qadam):
1-qadam: Bo'linuvchidan kichik yoki teng, bo'luvchiga aniq bo'linadigan eng katta sonni toping.
2-qadam: O'sha sonni bo'luvchiga bo'ling → to'liqsiz bo'linma hosil bo'ladi.
3-qadam: Bo'linuvchidan topilgan sonni ayiring → qoldiq hosil bo'ladi.
Misol: 31 : 8 = 3 (qoldiq 7) — chunki 24 ≤ 31 va 24 : 8 = 3, 31 − 24 = 7
Tekshirish usuli: bo'luvchi × bo'linma + qoldiq = bo'linuvchi
Misol: 8 × 3 + 7 = 31 ✓
- Qoldiq har doim bo'luvchidan kichik: agar qoldiq bo'luvchiga teng yoki undan katta bo'lsa, bo'linma noto'g'ri topilgan. Masalan, 17 : 5 = 3 (qoldiq 2) — qoldiq 2 < 5 ✓
- To'liqsiz bo'linma: bo'linuvchi bo'luvchiga aniq bo'linmasa, natija to'liqsiz bo'linma deyiladi. 31 : 8 = 3 — bu to'liqsiz bo'linma.
- Tekshirish: Har bir qoldiqli bo'lishni teskari amal bilan tekshiring. 21 : 4 = 5 (qoldiq 1) → 4 · 5 + 1 = 21 ✓
- Amallar tartibi: Ko'paytirish va bo'lish qo'shish va ayirishdan oldin bajariladi. Qavslar ichidagi amallar birinchi bajariladi.
bo'linuvchibo'luvchito'liqsiz bo'linmaqoldiqtekshirish
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar ko'pincha qoldiqni noto'g'ri hisoblaydi — bo'luvchidan katta qoldiq yozib qo'yadilar. Masalan, 23 : 4 ni hisoblashda: ✗ 23 : 4 = 4 (qoldiq 7) ✓ 23 : 4 = 5 (qoldiq 3) — qoldiq (3) bo'luvchidan (4) kichik bo'lishi shart.
MASALANI YECHIMI
Masala: Ustaning qutisida 50 ta vint bor. Bitta o'yinchoqni yig'ish uchun 6 ta vint kerak. 3 ta o'yinchoqni yig'gandan keyin nechta vint qoladi?
1-qadam: 3 ta o'yinchoq uchun vint: 6 × 3 = 18
2-qadam: Qolgan vint: 50 − 18 = 32
Javob:32 ta vint qoladi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring