To'qimalar
AI Xulosa
Mavzuni ochishKo'p hujayrali organizmlarda hujayralarning ixtisoslashuvi va to'qimalar hosil bo'lishi
To'qimalar tuzilishi va funksiyasi bir xil hujayralar yig'indisi bo'lib, ko'p hujayrali organizmlarning yaxlit sistema sifatida ishlashini ta'minlaydi.
- To'qima tushunchasi. Tuzilishi, kelib chiqishi va vazifasi bir xil bo'lgan hujayralar va hujayralararo moddalar yig'indisi to'qima deyiladi. Gistologiya — to'qimalarni o'rganuvchi fan.
- O'simlik to'qimalari. Hosil qiluvchi to'qima (meristema) — bo'linish xususiyatiga ega, o'sishni ta'minlaydi. Qoplovchi to'qima — himoya qiladi. O'tkazuvchi to'qima — moddalar transporti. Mexanik to'qima — mustahkamlik. Asosiy to'qima — fotosintez va zahira moddalar to'plash.
- Hayvon to'qimalari. Epiteliy to'qima — tana yuzasini qoplaydi. Biriktiruvchi to'qima — suyak, tog'ay, qon. Muskul to'qima — harakatni ta'minlaydi. Nerv to'qima — signallarni uzatadi.
- Hujayra turlari. Somatik hujayralar — organizm tanasini tashkil etadi (teri, muskul, suyak hujayralari). Jinsiy hujayralar (gametalar) — ko'payishni ta'minlaydi: tuxum hujayra va spermatozoid.
- Kambiy — maxsus hosil qiluvchi to'qima. Kambiy poya va ildizda joylashgan yon hosil qiluvchi to'qima bo'lib, organlarning eniga o'sishi (yo'g'onlashuvini) ta'minlaydi.
Asosiy atamalar: to'qima gistologiya meristema kambiy gametallar
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda qonni to'qima deb tushunmaydi. Sababi: qon suyuq va boshqa to'qimalarga o'xshamaydi. Darsda qon biriktiruvchi to'qimaning bir turi ekanini — hujayralar (eritrotsitlar, leykotsitlar) va hujayralararo modda (plazma) dan iboratligini tushuntiring.
AMALIY MISOL
Sabzavot po'stini lupada kuzating — qoplovchi to'qimaning zich, bir-biriga yopishgan hujayralarini ko'rasiz. Keyin sabzining ichki qismini qarang — u yumshoq, yirik hujayralarda kraxmal to'plangan (asosiy to'qima). Ikkala to'qimaning tuzilishi va vazifasi qanday farqlanishini yozib chiqing.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring