Suvning o‘simlik bo‘ylab harakati
AI Xulosa
Mavzuni ochishTranspiratsiya oqimi — suvning ildizdan barggacha bo'lgan yo'li
Suvning o'simlik bo'ylab harakatini tushunish sug'orish rejimini optimallashtirish va o'simlik so'lishining oldini olish uchun zarur.
- Ildiz tukchalari orqali suv shimish — tuproqdagi suv osmos yo'li bilan ildiz tukchalariga kiradi (hujayra shirasi tuproq suvidan konsentrlangan). Uzun, ingichka tuzilish suv shimish yuzasini oshiradi.
- Ildiz po'stidan ksilema naylariga — suv ildiz po'sti hujayralari orqali osmos yo'li bilan hujayradan-hujayraga va hujayralaro bo'shliqlar orqali markaziy ksilema naylariga yetib boradi.
- Transpiratsiya — barg og'izchalari orqali suv bug'ining tashqi muhitga chiqarilishi. Mezofil hujayralaridan suv bug'lanadi va og'izchalar orqali diffuziyalanadi.
- Transpiratsiya oqimi — bargda suv bug'langani sababli ksilema naylarining yuqori qismida bosim kamayadi, pastda esa yuqori — natijada suv doimiy ravishda yuqoriga tortiladi (naycha orqali ichimlik ichish tamoyili).
Asosiy tushunchalar: transpiratsiya ildiz tukchasi osmos transpiratsiya oqimi
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar «o'simlik suvni ildiz bilan so'radi» deb o'ylaydi. Sababi: «so'rish» atamasi aktiv jarayon tuyuladi, aslida asosiy harakatlantiruvchi kuch — transpiratsiya (bargda bug'lanish) natijasidagi passiv tortilish. Darsda alohida tushuntirish tavsiya etiladi.
AMALIY MISOL
Ikkita bir xil o'simlikni oling: birining barcha barglarini olib tashlang, ikkinchisini o'zgartirmang. Ikkalaini suv bilan to'lgan probirkaga solib, suv sathini belgilang. Bir kun o'tgach, bargli o'simlikda suv ko'proq kamaygan — transpiratsiya suvni tortganini isbotlaydi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring