Qushlar va sutemizuvchilar
AI Xulosa
Mavzuni ochishIssiqqonli hayvonlarning tuzilishi va muhitga moslashish mexanizmlari
Qushlar va sutemizuvchilar tana haroratini doimiy saqlash qobiliyati tufayli eng turli muhitlarda — cho'ldan Antarktikagacha muvaffaqiyatli yashaydi.
- Qushlarning uchishga moslanishlari. Oldingi oyoqlari qanotga aylangan, tanasi pat bilan qoplangan, jag'lari muguz tumshuqqa aylangan. Tanasi suv (aerodinamik) shaklda — havoga qarshilikni kamaytiradi. Suyaklari ichi bo'sh (pnevmatik) — og'irlikni yengillashtiradi.
- Pat qoplami va turlari. Kontur patlar tanaga shakl beradi va uchish yuzasini hosil qiladi. Momiq patlar issiqlikni saqlaydi. Dum patlari uchishni boshqaradi. Quymich bezi patlarga yog'lilik beradi. Pat qoplami yiliga 1-2 marta tullash orqali almashinadi.
- Qushlar turkumlari. Tuyasimonlar (uchmaydigan, kuchli oyoqli), pingvinlar (suvda suzishga moslashgan), chumchuqsimonlar (eng ko'p turli), g'ozsimonlar (suvda yashashga moslashgan, suzgich parda), lochinsimonlar (yirtqich, o'tkir tumshuq va tirnoq).
- Sutemizuvchilar xususiyatlari. Tanasi jun bilan qoplangan, bolalarini sut bilan boqadi. Tish tizimi differensiallashgan (kurak, qoziq, oziq tishlari). Bosh miyasi yuqori darajada rivojlangan. Barcha muhitlarga moslashgan.
- Sutemizuvchilar turkumlari. Kemiruvchilar (sichqon, quyon), yirtqichlar (bo'ri, tulki), tuyoqlilar (ot, sigir), primatlar (maymun) va boshqa turkumlar mavjud. O'zbekiston faunasida turli turkum vakillari uchraydi.
Asosiy atamalar: issiqqonli kontur pat momiq pat tullash sutemizuvchi
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda ko'rshapalakni qush deb xato qiladi. Sababi: u uchadi. Darsda ko'rshapalak sutemizuvchi ekanini — jun bilan qoplangani, bolalarini sut bilan boqishini tushuntiring. Uchadigan hayvon = qush degan noto'g'ri mantiqni buzish kerak.
AMALIY MISOL
Hovlidagi qushlarning tumshuq shakllarini kuzating: don teruvchi chumchuqning kalta, qalin tumshuqi va yirtqich qushning egri, o'tkir tumshuqini solishtiring. Tumshuq shakli va oziqlanish usuli o'rtasidagi bog'liqlikni jadvalga tushiring — bu moslashishning aniq namunasi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring