Gumanizm: g‘arbiy yevropada yangi davr madaniyati va fani
AI Xulosa
Mavzuni ochishUyg'onish davri Yevropa madaniyati va fanini qanday o'zgartirdi?
XIV–XVII asrlarda Yevropada gumanizm harakati insonni markazga qo'yib, antik davr merosini qayta kashf etdi. Fan va san'atda misli ko'rilmagan yuksalish boshlandi.
- Gumanizm g'oyasi: «Humanus» — insoniy degan ma'noni anglatib, inson qadr-qimmatini ulug'lash harakatiga asos soldi. Tomas Mor «Utopiya» asarida ideal jamiyat tasvirini yaratdi.
- Adabiyot yuksalishi: Uilyam Shekspir «Hamlet», «Romeo va Julyetta» kabi o'lmas asarlar yaratdi; Servantes «Don Kixot» romani bilan jahon adabiyotiga katta hissa qo'shdi.
- Tasviriy san'at: Leonardo da Vinchi «Mona Liza»ni, Rafael Santi «Sikstin madonnasi»ni yaratdi — inson go'zalligini san'atda ulug'ladi.
- Haykaltaroshlik: Mikelanjelo Buonarotti «David» haykali bilan inson jismoniy va ma'naviy kuchini abadiylashtirdi.
- Fan inqilobi: Kopernik Yerning Quyosh atrofida aylanishini isbotladi, Galiley teleskop bilan osmon jismlarini kuzatdi, Nyuton tortishish qonunini kashf etdi.
Asosiy tushunchalar: Gumanizm Uyg'onish davri Utopiya Geliosentrizm
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Gumanizm dinga qarshi harakat emas edi — u insonni markazga qo'yish demak. Ko'plab ruhoniylar va hatto Rim papalari ham gumanizm g'oyalarini qo'llab-quvvatlagan.
TARIXIY FAKT
Jordano Bruno olamning cheksizligi haqidagi g'oyasi uchun cherkov tomonidan gulxanda yoqib o'ldirildi (1600-yil). Lekin uning g'oyalari keyinchalik fan tomonidan to'liq tasdiqlandi — olam haqiqatan ham cheksiz ekan.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring