Yorug‘lik tezligini aniqlash
1 / 3
AI Xulosa
Mavzuni ochishYorug'lik tezligini aniqlash usullari
Yorug'lik tezligi — tabiatdagi maksimal tezlik; uning aniq qiymati GPS, optik aloqa va zamonaviy fizika uchun fundamental ahamiyatga ega.
- Yorug'lik tezligi (c): vakuumda c = 3·10⁸ m/s = 300 000 km/s; tabiatdagi eng katta tezlik.
- Ryomer usuli (1676): Yupiter yo'ldoshlarining tutilish vaqtini kuzatib, yorug'likka kechikish asosida birinchi bor o'lchadi.
- Fizo usuli (1849): tishli g'ildirak va ko'zgu yordamida yorug'lik tezligini laboratoriyada o'lchadi.
- Zamonaviy o'lchash: lazerlар va interferometriya yordamida c ning qiymati 299 792 458 m/s aniqlikda belgilangan.
- Yorug'lik tezligi vakuumda: c = 299 792 458 m/s ≈ 3·10⁸ m/s
- Fizo usuli: c = 2L·n/t, bunda
- Muhitda tezlik: v = c/n, bunda
Asosiy atamalar: yorug'lik tezligivakuumFizoRyomerc = 3·10⁸ m/slazyer
⚠ USTOZ UCHUN DIQQAT
O'quvchilar yorug'lik tezligi har qanday muhitda bir xil deb o'ylaydi. Aslida c = 3·10⁸ m/s faqat vakuumda; shisha yoki suvda yorug'lik sekinroq tarqaladi (v = c/n).
MISOL
Fizo tajribasida: L = 8633 m, tishlar soni n = 720, tezlik g'ildiragining aylanish chastotasi f = 12,6 Hz. c = 2·L·n·f = 2·8633·720·12,6 ≈ 313 000 km/s (taxminiy). Zamonaviy usullar c = 299 792 458 m/s ni beradi.
AI xulosa
Mavzu rasmi
Testlar
Viktorina
Interaktiv o'yinlar
O'yinlar orqali o'rganish
O'ynash uchun tizimga kiring