Mitoxondriya, plastidalar, lizosomalar va sitoplazmaning boshqa organoidlari
AI Xulosa
Mavzuni ochishHujayraning energetik stantsiyalari va maxsus vazifali organoidlar
Mitoxondriya va plastidalar haqidagi bilim energiya ishlab chiqarish, fotosintez va hujayra kasalliklarini tushunishda kalit ahamiyatga ega.
- Mitoxondriya tuzilishi — ikki qavat membranaga ega: tashqisi silliq, ichkisi burmali — kristalar deb ataladi. Kristalarda energiya almashinuvi fermentlari joylashgan. O'z DNK, RNK va ribosomalariga ega yarim avtonom organoid.
- Mitoxondriyaning vazifasi — asosiy vazifasi energiya hosil qilish, ya'ni ATF sintezlash. Bo'linish yo'li bilan ko'payadi.
- Plastidalar turlari — leykoplastlar (rangsiz, kraxmal to'playdi), xloroplastlar (yashil, fotosintez amalga oshadi), xromoplastlar (rangli, karotinoidlardan iborat). Ular o'z ontogenezida biri ikkinchisiga aylanishi mumkin.
- Lizosomalar — hazm qiluvchi fermentlarni o'z ichiga olgan membranali pufakchalar. Hujayradagi eskirgan organoidlar va ortiqcha moddalarni parchalashda ishtirok etadi.
- Hujayra markazi — ikkita sentrioladan iborat, hujayra bo'linishida mitotik iplarni hosil qiladi. O'simlik hujayralarida odatda uchramaydi.
Asosiy tushunchalar: mitoxondriya kristalar xloroplast leykoplast lizosoma
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda plastidalar faqat yashil rangda deb o'ylaydi. Sababi: xloroplast eng ko'p tilga olinadi. Aslida leykoplast (rangsiz) va xromoplast (sariq-qizil) ham borligini, ularning bir-biriga aylanishini alohida tushuntirish kerak.
AMALIY MISOL
Yashil pomidorni derazaga qo'ying va bir hafta kuzating — u asta-sekin qizaradi. Bu xloroplastlarning xromoplastlarga aylanishi natijasi. Tajriba plastidalar konversiyasini ko'z bilan ko'rish imkonini beradi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring