Yuqumli kasalliklar
AI Xulosa
Mavzuni ochishKasallik qo'zg'atuvchi patogenlar va ularning organizmdagi ta'siri
Bu mavzu atrofimizda ko'rinmas kasallik tarqatuvchilarni tanib olish va ulardan ehtiyot bo'lish uchun zaruriy bilimlarni beradi.
- Yuqumli kasallik va patogen tushunchasi. Bir odamdan boshqasiga yuqadigan kasalliklar yuqumli (infeksion) kasalliklar deyiladi. Kasallik qo'zg'atuvchilar — patogenlar juda mayda bo'lib, faqat mikroskop ostida ko'rinadi.
- Bakteriyalar. Tuproq, suv, havo va organizmda yashaydigan mayda tirik organizmlar. Ichterlama, sil, vabo kabi kasalliklarni qo'zg'atadi. Foydali turlari ham mavjud — masalan, yogurt tayyorlashda ishlatiladi.
- Zamburug'lar va mog'or. Ba'zi zamburug'lar foydali (qo'ziqorin), ba'zilari parazit — ko'z va teri kasalliklarini keltirib chiqaradi. Mog'or zamburug'lari nafas va hazm muammolariga sabab bo'lishi mumkin.
- Protoktistalar. Sodda tuzilgan bir va ko'p hujayrali organizmlar. Bezgak paraziti, leyshmaniya, tripanosoma kabilar odam tanasida parazitlik qilib kasallik qo'zg'atadi.
- Viruslar. Viruslar faqat xo'jayin organizm hujayrasi ichida ko'payadi. Gripp, COVID, qizamiq kabi kasalliklarni keltirib chiqaradi.
Patogen turlari: bakteriya virus zamburug' protoktista parazit
USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda barcha bakteriyalarni zararli deb o'ylaydi. Sababi: «bakteriya = kasallik» stereotipi kuchli. Darsda foydali bakteriyalar (achituvchi, ichak mikroflorasi) haqida alohida to'xtalib, bakteriyalarning aksariyati zararsiz yoki foydali ekanini tushuntirish tavsiya etiladi.
AMALIY MISOL
Ikki bo'lak non oling. Birinchisini toza qo'l bilan, ikkinchisini yuvilmagan qo'l bilan ushlang. Ikkala bo'lakni alohida sellofan xaltachalarga solib iliq joyga qo'ying. 3-5 kun kuzating: yuvilmagan qo'l bilan ushlangan nonda mog'or tezroq paydo bo'lishini kuzatasiz. Bu patogenlarning qo'l orqali tarqalishini ko'rsatadi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring