Fosfor
1 / 3
AI Xulosa
Mavzuni ochishFosfor — hayot uchun zarur element
Fosfor DNK, ATP va suyak tarkibiga kiradi. Sanoatda o'g'itlar, gugurt va detergentlar ishlab chiqarishda qo'llaniladi.
- Atom tuzilishi: tartib raqami 15, V-A guruh, 3-davr. Elektron formulasi: 1s²2s²2p⁶3s²3p³. OD: −3, +3, +5
- Allotropik shakllari: oq fosfor (P₄ — zaharli, havoda o'z-o'zidan yonadi), qizil fosfor (polimer — barqaror, zaharli emas), qora fosfor (grafitga o'xshash)
- Kimyoviy xossalari: kislorod bilan: 4P + 5O₂ → 2P₂O₅ (ortiqcha O₂), 4P + 3O₂ → 2P₂O₃ (kam O₂)
- Tabiatda tarqalishi: erkin holda uchramaydi. Fosforitlar Ca₃(PO₄)₂ va apatitlar tarkibida
Asosiy atamalar: fosfor oq fosfor qizil fosfor allotropiya
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
O'quvchilar oq va qizil fosforni turli elementlar deb o'ylaydi. Ikkalasi ham fosfor — faqat atomlarning joylashish tartibi (kristall tuzilishi) farqli. Allotropiya tushunchasini olmos va grafit misolida ham mustahkamlang.
TAJRIBA
Gugurt qutichasi yon tomonida qizil fosfor mavjud. Gugurtni chizganingizda ishqalanish issiqligidan qizil fosfor yonadi va gugurt boshidagi oltingugurt alangalanadi. Bu qizil fosforning ishqalanish bilan yonish xossasini ko'rsatadi.
AI xulosa
Mavzu rasmi
Testlar
Viktorina
Interaktiv o'yinlar
O'yinlar orqali o'rganish
O'ynash uchun tizimga kiring