Qon tomirlari
AI Xulosa
Mavzuni ochishUch xil qon tomiri — arteriya, kapillyar va venalarning tuzilishi va vazifalari
Qon tomirlari tuzilishini bilish qon bosimi, tromboz va tomir kasalliklari mexanizmini tushunish uchun zarur.
- Arteriyalar — qonni yurakdan olib ketadi. Devori qalin, mustahkam va elastik tolalarga boy (yuqori bosimga dosh beradi). Qon pulsatsiyalanib (to'lqinlanib) oqadi.
- Kapillyarlar — eng mayda tomirlar, devori bir qavat hujayradan iborat. Kislorod, oziq moddalar va chiqindilar aynan kapillyarlar orqali hujayralar bilan almashinadi. Tananing barcha to'qimalariga kirib boradi.
- Venalar — qonni yurakka olib keladi. Devori arteriyaga qaraganda yupqaroq, bo'shlig'i kengroq. Ichida klapanlar mavjud — qonning teskari oqishiga to'sqinlik qiladi. Qon bosimi past, bir tekis oqadi.
- Uch tomirning o'zaro bog'liqligi — arteriyalar tarmoqlanib kapillyarlarga aylanadi, kapillyarlar esa birlashib venalarni hosil qiladi. Bu yopiq doira — qon hech qachon tomirlardan tashqariga chiqmaydi (normal holatda).
Asosiy tushunchalar: arteriya kapillyar vena klapan elastik tolalar
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar «arteriyada qizil qon, venada ko'k qon oqadi» deb o'ylaydi. Sababi: rasmlarda arteriya qizil, vena ko'k rangda ko'rsatiladi. Aslida qon rangi kislorod miqdoriga bog'liq — venoz qon ham qizil, faqat biroz to'qroq. Ko'k rang faqat shartli belgi.
AMALIY MISOL
Bilak ichki yuzasini ko'ring — teriga yaqin joylashgan venalarni ko'k rangda ko'rishingiz mumkin. Barmog'ingiz bilan bosib, qon oqishini to'xtating — vena shishib to'ladi. Qo'yib yuborsangiz, klapanlar tufayli qon faqat yurak tomon oqadi. Bu venalar klapanining amaliy namoyishi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring