Ichki yonuv dvigatellari
1 / 2
AI Xulosa
Mavzuni ochishIchki yonuv dvigatellari (IYD)
Avtomobil, traktor va elektr generatorlarining asosini tashkil etuvchi IYD zamonaviy texnik tsivilizatsiyaning harakatlantiruvchi kuchi.
- IYD — yoqilg'ining yonishi silindr ichida sodir bo'ladigan issiqlik dvigateli.
- To'rt taktli IYD sikli: so'rish (aralaşma kiradi), siqish (aralashma siqiladi), yonish-kengayish (ish takti), chiqarish (gazlar chiqariladi).
- Siqish darajasi (ε) — silindr umumiy hajmining siqilgandagi hajmiga nisbati; ε qancha katta bo'lsa FIK shuncha yuqori.
- Benzin va dizel farqi: benzinda alanga sham orqali, dizel dvigatelida esa kuchli siqish natijasida o'z-o'zidan yoqilg'i alangalanadi.
- To'rt takt: 1) so'rish, 2) siqish, 3) yonish va kengayish (ish takti), 4) chiqarish.
- FIK: η = A_foydali / Q_yonish = 1 − T_sovitgich/T_qozon (ideal holat)
- Siqish darajasi: ε = V_umumiy / V_qoldiq
Asosiy atamalar: IYDto'rt taktsiqish darajasiyonishpistonsilindr
⚠ USTOZ UCHUN DIQQAT
O'quvchilar ish takti — to'rtinchi takt deb o'ylaydi. Aslida ish faqat uchinchi taktda — kengayish paytida bajariladi. Birinchi va to'rtinchi taktlarda gaz ishini bajarmaydi.
MISOL
Dizel dvigateli T₁ ≈ 800 K va T₂ ≈ 400 K orasida ishlaydi. Nazariy maksimal FIK: η = 1 − 400/800 = 0,5 = 50%. Amalda mexanik ishqalanish sababli real FIK 35–45% gacha tushadi.
AI xulosa
Mavzu rasmi
Testlar
Viktorina
Interaktiv o'yinlar
O'yinlar orqali o'rganish
O'ynash uchun tizimga kiring