O'simliklarning generativ organlari. Gul
AI Xulosa
Mavzuni ochishGul tuzilishining ko'payish funksiyasi bilan uzviy bog'liqligi
Gul gulli o'simliklarning generativ organi bo'lib, uning har bir qismi — changchi, urug'chi, gulqo'rg'on — urug'lanish va yangi avlod hosil qilish jarayonida muayyan vazifani bajaradi.
- Gul tuzilishi. Gul gulband, gulqo'rg'on (gulkosa va gultoj), changchi va urug'chidan tashkil topgan. Gulband gulni novdaga biriktiradi. Gulqo'rg'on oddiy (bir xil rangda) yoki murakkab (gulkosa va gultojdan iborat) bo'ladi.
- Changchi va urug'chi. Changchi changdon va changchi ipidan iborat — changdonda chang donalari yetiladi. Urug'chi tuguncha, ustuncha va tumshuqchadan iborat — tuguncha ichida urug'kurtak, unda esa tuxum hujayra yetiladi.
- Gul jinslari. Ikki jinsli gulda changchi ham, urug'chi ham bor (g'o'za, olma). Bir jinsli gulda faqat changchi yoki faqat urug'chi bor. Bir uyli o'simliklarda (makkajo'xori) ikkala jins bir tupda, ikki uylilarda (tol, terak) alohida tuplarda.
- Changlanish. Chang donalarining changchidan urug'chi tumshuqchasiga tushishi changlanish deyiladi. O'z-o'zidan changlanish va chetdan changlanish (shamol, hasharotlar, qushlar yordamida) farqlanadi.
- Gul formulasi va diagrammasi. Gul tuzilishi lotin harflari va raqamlar orqali gul formulasida ifodalanadi. Gul diagrammasi — gulning sxema ko'rinishidagi tasviri.
Asosiy atamalar: changchi urug'chi gulqo'rg'on changlanish urug'lanish bir uyli ikki uyli
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda changlanish va urug'lanishni bir xil jarayon deb o'ylaydi. Sababi: ikkala atama ham ko'payish bilan bog'liq. Darsda changlanish — changning tumshuqchaga tushishi, urug'lanish esa — spermiy va tuxum hujayraning qo'shilishi ekanini aniq ajrating.
AMALIY MISOL
Gilos yoki olma gulini ehtiyotlik bilan qismlarga ajrating: tojbarglar, kosachabarglar, changchilar va urug'chini alohida qog'ozga joylashtiring. Changchini qog'ozga silkiting — sariq chang donalari qoladi. Har bir qismning nomini yozib, gul diagrammasini chizing.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring