Umurtqali hayvonlarning xilma xilligi. Baliqlar, amfibiyalar va reptiliyalar
AI Xulosa
Mavzuni ochishSovuqqonli umurtqalilarning suvdan quruqlikka moslashish evolyutsiyasi
Baliqlar, amfibiyalar va reptiliyalar umurtqali hayvonlarning sovuqqonli vakillari bo'lib, ularning tuzilishi suvdan quruqlikka bosqichma-bosqich o'tish jarayonini ko'rsatadi.
- Xordalilar tipi tuzilishi. Xordalilar ikki tomonlama simmetriyali, ichki skeletga (xorda yoki umurtqa pog'onasi) ega hayvonlar. Boshskeletsizlar (lansetnik), lichinkaxordalilar (assidiya) va umurtqalilar kenja tiplariga bo'linadi.
- Baliqlar — suvda yashashga moslashgan. Tog'ayli baliqlar (akulalar, skatlar) va suyakli baliqlar farqlanadi. Tanasi tangachalar bilan qoplangan, suzgichlar harakatlanishni ta'minlaydi. Jabralar orqali nafas oladi. Dunyoda 36 mingdan ortiq turi mavjud.
- Amfibiyalar — suvda va quruqlikda yashovchilar. Lichinkalik davrida jabralar bilan, voyaga yetganda o'pkalar va teri orqali nafas oladi. Oldingi va orqa oyoqlari rivojlangan. Baqalar, tritonsimollar va oyoqsiz amfibiyalar farqlanadi.
- Reptiliyalar — quruqlikda yashashga to'liq moslashgan. Tanasi muguz tangachalar bilan qoplangan, o'pkalar bilan nafas oladi. Tuxumlari quruqlikda rivojlanadi, qattiq po'choq bilan himoyalangan. Kaltakesak, ilon, toshbaqa va timsoh farqlanadi.
- O'zbekiston xilma-xilligi. O'zbekiston suvlarida baliqlarning 25 ga yaqin turi va zotlari mavjud. 2011-yilda Farg'ona yalang'ochi yangi tur sifatida kashf etilgan.
Asosiy atamalar: xorda jabra amfibiya reptiliya tangacha lansetnik
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda timsohni amfibiya deb xato qiladi. Sababi: timsoh suvda ko'p vaqt o'tkazadi. Darsda timsohning muguz tangachalari, o'pka bilan nafas olishi va quruqlikda tuxum qo'yishini ta'kidlab, uni reptiliya ekanini isbotlang.
AMALIY MISOL
Akvarium baliqlarini kuzating: og'izni ochib-yopishini sanang (1 daqiqada necha marta). Bu jabralar orqali nafas olish jarayoni — suv og'izdan kirib, jabra teshiklaridan chiqadi. Haroratni o'zgartirib (iliq va salqin suv), baliqning nafas olish tezligi qanday o'zgarishini solishtiring.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring