Qo‘ng‘irotlar davrida ijtimoiy-iqtisodiy hayot
AI Xulosa
Mavzuni ochishXorazm vohasida dehqonchilik va sug'orish tizimi
Xiva xonligida dehqonchilik, chorvachilik, yer egaligi, hunarmandchilik va savdoning o'ziga xos xususiyatlarini o'rganamiz.
- Sun'iy sug'orishga to'liq bog'liqlik: O'zlashtirilgan yerlarning 93 foizi janubiy qismga to'g'ri kelib, dehqonchilik mutlaqo sun'iy sug'orishga asoslangan — tuproqqa 5, 10, ba'zan 20 marta paydo berilgan.
- Xorazm qovuni — dunyoga mashhur: «Sharqda ham, g'arbda ham Xorazm qovuniga teng keladigani yo'q» — quritilgan qovun qog'ozi hatto Hindiston va Xitoyda ham sotilgan.
- Yer egaligining uch shakli: Davlat yerlari (xon mulki), xususiy yerlar (xon yorlig'i bilan berilgan) va vaqf yerlari (diniy muassasalarga qarashli) mavjud bo'lgan.
- Hunarmandchilik xilma-xilligi: To'quvchilik, kigiz-namat to'qish, kemachilik, chig'ir yasash, egar-jabduq tayyorlash va qorako'l terisidan telpak tikish rivojlangan.
- Ta'lim tizimi: Bolalar 6 yoshdan maktabda, 15–16 yoshgacha o'qigan; qiz bolalar uchun maxsus sinflar ajratilgan; madrasalar Xiva, Urganch, Hazorasp va boshqa shaharlarda faoliyat yuritgan.
Asosiy tushunchalar: Sun'iy sug'orish Chig'ir Vaqf yerlari Kemachilik Turkman oti
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
O'quvchilar Xiva xonligida ham boshqa xonliklardek lalmi (yomg'irga asoslangan) dehqonchilik bo'lgan deb o'ylaydi. Aslida janubiy Xorazm to'liq sun'iy sug'orishga asoslangan — bu uning eng muhim farqi.
TARIXIY FAKT
XVII asrda Afg'oniston (Balx) dehqonlari meva va sabzavot navlarini yaxshilash maqsadida Xorazmda yetishtirilgan qovunlarning ko'ktarnav navidan foydalanishgan — bu Xorazm qovun madaniyatining xalqaro miqyosdagi obro'sini ko'rsatadi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring