Hayvonlarning oziqlanishi
AI Xulosa
Mavzuni ochishHayvonlarning oziqlanish usullari va hazm qilish tizimining evolyutsion takomillashishi
Hayvonlar geterotrof organizmlar bo'lib, oziqlanish usuli va hazm qilish organlari yashash muhiti va evolyutsiya darajasiga qarab sezilarli farqlanadi.
- Oziqlanish turlari. O'txo'r hayvonlar faqat o'simliklar bilan oziqlanadi. Yirtqichlar boshqa hayvonlarni ov qiladi. Hammaxo'rlar o'simlik va hayvon oziqlarini iste'mol qiladi. Parazitlar tirik organizm hisobiga oziqlanadi.
- Passiv va aktiv oziqlanish. Passiv oziqlanish — o'troq hayvonlarda (bo'shliqichlilar, o'troq qisqichbaqalar) kuzatiladi, moddalar almashinuvi sust. Aktiv oziqlanish — ko'pchilik sutemizuvchi va qushlarda, oziq izlash uchun ko'p energiya sarflanadi.
- Sodda hayvonlarda hazm qilish. Bo'shliqichlilarning ichak bo'shlig'ida hujayra ichi hazm qilish kuzatiladi. Yassi chuvalchanglarda og'iz teshigi bor, lekin orqa ichak yo'q. Tasmasimon chuvalchanglarda hazm sistemasi butunlay yo'qolgan — oziqni tana yuzasidan so'radi.
- Murakkab hayvonlarda hazm qilish. To'garak chuvalchanglarda og'iz va orqa ichak teshigi bor — to'liq hazm traktiga ega. Qushlarda jig'ildon, muskul oshqozon va ichak farqlanadi. Sutemizuvchilarda tishlar differensiallashgan, oshqozon kislota ajratadi.
- Mineral moddalarning ahamiyati. Hayvonlar oziq tarkibida oqsil, uglerod, lipid, vitaminlar bilan birga suv va minerallarni ham qabul qiladi. Minerallar fermentlar, gormonlar tarkibiga kiradi va kislorod transportini ta'minlaydi.
Asosiy atamalar: o'txo'r yirtqich hammaxo'r parazit hazm qilish
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda asalari o'txo'r emas deb o'ylaydi. Sababi: u «nektar ichadi», o'simlikni «yemaydi». Darsda asalari nektar va changdan oziqlangani uchun o'txo'r ekanini, yirtqich emas ekanini tushuntiring.
AMALIY MISOL
Uy hayvonlari (mushuk, it, tovuq) ning oziqlanishini kuzating: mushuk go'sht yeydi (yirtqich), tovuq don ham, chuvalchang ham yeydi (hammaxo'r). Har bir hayvonning tish shaklini solishtiring — yirtqichlarda o'tkir qoziq tishlar, o'txo'rlarda yassi oziq tishlar rivojlangan.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring