Hayvonlarning ko'payishi
AI Xulosa
Mavzuni ochishHayvonlarda jinsiy va jinsiz ko'payishning xilma-xilligi va moslanishlari
Hayvonlar jinsiy va jinsiz usulda ko'payadi — ko'payish usuli hayvonning evolyutsion darajasi va yashash sharoitiga qarab farqlanadi.
- Jinsiz ko'payish. Sodda hayvonlarda kuzatiladi — yangi avlod somatik hujayradan rivojlanadi. Gidra tanasida kurtaklar paydo bo'lib, ulardan yosh organizmlar ajraladi (kurtaklanish). Qulay sharoitda tez ko'payishni ta'minlaydi.
- Jinsiy ko'payish. Jinsiy organlarda gametalar hosil bo'ladi: erkaklik — spermatozoidlar, urg'ochilik — tuxum hujayralar. Gametalar qo'shilib zigota hosil qiladi. Ayrim jinsli hayvonlarda jinsiy organlar alohida organizmlarda joylashgan.
- Germafroditizm. Bitta organizmda erkaklik va urg'ochilik jinsiy organlari birga rivojlangan hayvonlar germafrodit deyiladi. Yassi va halqali chuvalchanglar, qorinoyoqli mollyuskalar bunga misol. Bu ko'payish imkoniyatini oshiradi.
- Umurtqali hayvonlarda ko'payish. Baliqlar va amfibiyalar tuxumlarini suvga qo'yadi — tashqi urug'lanish. Reptiliyalar quruqlikda qattiq po'choqli tuxum qo'yadi. Qushlar tuxumni bosib yotadi. Sutemizuvchilarning ko'pchiligi tirik tug'adi va bolalarini sut bilan boqadi.
- Avlodga g'amxo'rlik. Evolyutsiya darajasi oshgan sari tuxum soni kamayadi, lekin avlodga g'amxo'rlik ortadi. Baliqlar millionlab tuxum qo'ysa, sutemizuvchilar 1-10 ta bola tug'ib, ularni uzoq parvarishlagdi.
Asosiy atamalar: spermatozoid tuxum hujayra germafrodit kurtaklanish tashqi urug'lanish
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda gidra kurtaklanishini «o'simlikdek o'sish» deb tushunadi. Sababi: «kurtak» so'zi o'simliklarda ham ishlatiladi. Darsda gidra kurtaklari ichida hayvon hujayralari rivojlanishini va bu jinsiz ko'payish ekanini tushuntiring.
AMALIY MISOL
Tovuqning tuxumini ehtiyotlik bilan sindirib, ichki tuzilishini kuzating: oq (oqsil — embrionni himoyalash va oziqlantirish), sariq (urug' zahirasi — embrion uchun oziq), embrion (kichik oq nuqta — shu yerdan jo'ja rivojlanadi). Bu tuxumning murakkab tuzilishini va embrionning himoyalanganligini ko'rsatadi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring