Madaniy o‘simliklarning kelib chiqishi va xilma-xillik markazlari
AI Xulosa
Mavzuni ochishVavilov markazlari — madaniy o'simliklarning geografik vatani
Xilma-xillik markazlarini bilish seleksiya materiallari tanlash va dunyo qishloq xo'jaligini tushunishda muhimdir.
- Seleksiya vazifalari — yangi nav, zot va shtammlar yaratish, mavjudlarini yaxshilash. Yovvoyi turlarning genetik xilma-xilligi seleksiya muvaffaqiyatining asosi.
- N.I.Vavilov ekspeditsiyalari — 1920-1940 yillarda dunyo o'simlik resurslari o'rganildi. 7 ta kelib chiqish markazi aniqlandi.
- Asosiy markazlar — Janubiy Osiyo tropik (sholi, shakarqamish — 50%), Sharqiy Osiyo (soya, tariq — 20%), Janubiy-g'arbiy Osiyo (bug'doy, suli — 14%, O'zbekiston shu markazga kiradi), O'rta yer dengizi (karam, lavlagi — 11%).
- Qo'shimcha markazlar — Abissiniya (oq jo'xori, kofe), Markaziy Amerika (makkajo'xori, qovoq), Janubiy Amerika (kartoshka, pomidor).
- O'zbekiston hissasi — «Toshkent» g'o'za navlari vilt kasalligiga chidamli. Janubiy-g'arbiy Osiyo markaziga kiradi — bug'doy, dukkaklilar vatani.
Asosiy tushunchalar: seleksiya Vavilov markazlari genofond nav zot
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda «bug'doyni butun dunyoda o'stiriladi, kelib chiqish markazi bo'lmaydi» deb o'ylaydi. Sababi: hozirgi tarqalishni dastlabki kelib chiqish bilan aralashtirib yuboradi. Aslida madaniy o'simlik avval bir hududda yovvoyi holda o'sgan, keyin butun dunyoga tarqalgan.
AMALIY MISOL
Tushlik vaqtida tarelkangizga qarang: non (bug'doy — Janubiy-g'arbiy Osiyo), sholi osh (Janubiy Osiyo), pomidor salat (Janubiy Amerika). Bitta ovqatda uch qit'adan kelgan o'simliklar. Bu Vavilov markazlarining amaliy ahamiyatini ko'rsatadi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring