Geliotexnika. o‘zbekistonda quyosh energiyasidan foydalanish
AI Xulosa
Mavzuni ochishGeliotexnika va quyosh energiyasi
Quyosh energiyasi — cheksiz va ekologik toza energiya manbai; O'zbekistonda quyosh resurslaridan foydalanish iqtisodiy va ekologik jihatdan strategik ahamiyatga ega.
- Geliotexnika — quyosh energiyasini foydali energiyaga (issiqlik, elektr) aylantirish texnologiyalari majmui.
- Quyosh kollektori — quyosh nurini issiqlikka aylantiradi; uy va sanoat isitishida ishlatiladi.
- Fotovoltaik element (quyosh batareyasi) — quyosh nurini to'g'ridan-to'g'ri elektr energiyasiga aylantiradi (fotoeffekt asosida).
- O'zbekiston quyosh resurslari: yiliga 2700−3000 soat quyosh; Samarqand, Navoiy va Qashqadaryo viloyatlari — eng qulay hududlar.
- Quyosh doimiysi (Yer orbitasida): E₀ ≈ 1361 W/m²
- Kollektор FIKi: η = Q_foydali / Q_tushgan
- Fotovoltaik FIK: η_PV ≈ 15–22% (zamonaviy monokristal kremniy)
Asosiy atamalar: geliotexnikaquyosh kollektorifotovoltaikfotoeffektquyosh doimiysiO'zbekiston
⚠ USTOZ UCHUN DIQQAT
O'quvchilar quyosh paneli va quyosh kollektorini aynан bir narsa deb o'ylaydi. Farqi: kollektор — issiqlik ishlab chiqaradi (suv isitish), fotovoltaik panel — elektr ishlab chiqaradi. Ikki xil jarayon!
MISOL
Samarqandda quyosh nurining o'rtacha intensivligi 800 W/m². 10 m² quyosh panel (η = 18%) dan soatiga: P = 0,18 · 800 · 10 = 1440 W = 1,44 kW elektr quvvati. Kuniga 6 soat quyosh bo'lsa: W = 1,44 · 6 = 8,64 kWh energiya.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring