Gulli o'simliklarning vegetativ organlari. Ildiz
AI Xulosa
Mavzuni ochishIldiz tizimining tuzilishi va o'simlik hayotidagi muhim vazifalari
Ildiz o'simlikning yerosti organi bo'lib, tuproqda mustahkamlash, suv va mineral moddalarni shimib olish hamda oziq moddalar to'plash kabi hayotiy vazifalarni bajaradi.
- O'simlik organlari tizimi. O'simlik organlari vegetativ (ildiz, novda) va generativ (gul, meva) organlarga bo'linadi. Vegetativ organlar fotosintez, nafas olish, o'sish va moddalar transportini ta'minlaydi. Barcha organlar bir-biri bilan chambarchas bog'liq — o'simlik yaxlit biologik sistema.
- Ildiz turlari. Asosiy ildiz — murtakdagi boshlang'ich ildizdan rivojlanadi. Yon ildizlar — asosiy ildiz va boshqa ildizlardan shoxlanib chiqadi. Qo'shimcha ildizlar — poya va barglardan hosil bo'ladi.
- Ildiz tizimlari. O'q ildiz tizimi — asosiy ildiz yaqqol ajralib turadi (sabzi, loviya). Popuk ildiz tizimi — asosiy ildiz rivojlanmagan, ko'p sonli qo'shimcha ildizlar bor (bug'doy, piyoz).
- Ildizning ichki tuzilishi. Ildiz uchi — qalpoqcha bilan himoyalangan. Bo'linuvchi zona — hujayralar faol bo'linadi. Cho'zilish zonasi — hujayralar kattalashadi. So'rish zonasi — ildiz tukchalari suv va mineral moddalarni shimadi.
- Ildizning qo'shimcha vazifalari. Oziq moddalar to'plash (sabzi, lavlagi — ildizmeva), vegetativ ko'payish organi, tayanch (bayon daraxti — tayanch ildizlari), havo ildizlari (orxideya — namlik shimadi).
Asosiy atamalar: asosiy ildiz yon ildiz qo'shimcha ildiz o'q ildiz tizimi popuk ildiz tizimi ildiz tukchalari
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda sabzining qizil qismini ildiz deb o'ylaydi, aslida u ildizmeva — o'zgargan asosiy ildiz. Sababi: «ildiz» va «ildizmeva» tushunchalarini aralashtiradi. Darsda oddiy ildiz va ildizmevaning farqini (oziq to'plashi) aniq ko'rsating.
AMALIY MISOL
Piyozning popuk ildiz tizimini va loviyadagi o'q ildiz tizimini solishtirib chizing. Piyozni suvda o'stiring — 5-7 kunda ko'p sonli qo'shimcha ildizlar chiqadi. Loviyani esa tuproqqa eking — asosiy ildiz chuqurga o'sib, yon ildizlar shoxlanadi. Ikki tizimning farqini rasmda tasvirlang.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring