Elektr toki ta’sirida o‘tkazgichlarning qizishi
1 / 3
AI Xulosa
Mavzuni ochishElektr toki — Elektr toki ta'sirida o'tkazgichlarning qizishi
Elektr qurilmalar isishi — ham foydali (elektr isitgich, lampa) ham zararli (yong'in xavfi) hodisa. Joul-Lens qonuni bu jarayonni ifodalaydi.
- Joul-Lens qonuni: O'tkazgichda ajraladigan issiqlik miqdori tok kuchining kvadratiga, qarshilikka va vaqtga to'g'ri proporsional.
- Issiqlik ajralishi mexanizmi: Elektronlar kristall panjara ionlariga urilib, ularga kinetik energiya beradi — moddani qizdiradi.
- Isitgichlarning asosi: Yuqori qarshilikli simlar (nikel, xromnikel) ko'p issiqlik ajratadi.
- Qisqa tutashuv: R keskin kamaysa, I keskin ortadi → juda ko'p issiqlik → yong'in xavfi.
- Joul-Lens qonuni: Q = I²·R·t, birlik: J (Joule).
- Muqobil shakl: Q = U·I·t = U²·t/R.
- Qisqa tutashuv toki: I_q.t. = ε/r (tashqi R ≈ 0 da).
Asosiy atamalar: Joul-Lens qonuniIssiqlikQisqa tutashuvIsitgichQarshilik
⚠ USTOZ UCHUN DIQQAT
O'quvchilar 'katta qarshilik → ko'p issiqlik' deb o'ylaydi. Bu bir qismi to'g'ri: ketma-ket zanjirda katta R ko'proq issiqlik ajratadi, lekin parallel zanjirda kichik R dan ko'proq tok oqadi va u ko'proq isiydi.
MISOL
R = 4 Ω li isitgichdan I = 5 A tok o'tsa, 10 daqiqada ajraladigan issiqlik: Q = 5² × 4 × 600 = 60 000 J = 60 kJ. Bu 0,6 litr suvni 0°C dan 24°C ga isitishga yetadi.
AI xulosa
Mavzu rasmi
Testlar
Viktorina
Interaktiv o'yinlar
O'yinlar orqali o'rganish
O'ynash uchun tizimga kiring