Marganes. Davriy jadvaldagi o‘rni. Atom tuzilishi. Ayrim xossalari
AI Xulosa
Mavzuni ochishMarganes — VII guruh yonaki guruhchasi elementi
Marganes po'lat sanoatida, batareyalarda va kimyoviy sanoatda oksidlovchi sifatida muhim ahamiyatga ega.
- Atom tuzilishi: Mn — 25-element, 4-davr, VIIB guruh. Elektron konfiguratsiyasi: [Ar]3d⁵4s². Oksidlanish darajasi: +2, +4, +7. Yer qobig'ida 0,1%.
- Tabiatda uchrashi: Piroluzit MnO₂, braunit Mn₂O₃, gausmanit Mn₃O₄. Dengiz tubidagi marganes tugunlari katta zahiralarga ega.
- Kaliy permanganat: KMnO₄ — to'q binafsha kristalllar. Kuchli oksidlovchi. Tibbiyotda antiseptik (margantsovka), analitik kimyoda titrant, suvni zararsizlantirishda ishlatiladi.
- Marganes dioksid: MnO₂ — qo'ng'ir-qora kukun. Batareyalarda (Lekanshe elementi) katod materiali. Laboratoriyada kislorod olishda katalizator: 2H₂O₂ →(MnO₂) 2H₂O + O₂↑.
Asosiy atamalar: marganes piroluzit permanganat oksidlovchi katalizator
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
O'quvchilar KMnO₄ ni faqat zararsizlantirish uchun ishlatiladi deb o'ylashadi. Aslida permanganat kuchli oksidlovchi bo'lib, konsentrlangan holda teri kuyishiga sabab bo'ladi. Faqat suyultirilgan eritmasi tibbiyotda ishlatiladi.
TAJRIBA
Vodorod peroksid (H₂O₂) ga bir chimdim MnO₂ kukuni tashlang. Shiddatli pufaklanish boshlanadi — kislorod ajralmoqda. Cho'g'lanayotgan cho'pni yaqinlashtiring — u alangalanadi. Bu MnO₂ katalizator ekanligini va O₂ ajralganini isbotlaydi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring