Harakatlanayotgan jismlarga ta'sir qiluvchi kuchlar
AI Xulosa
Mavzuni ochishJismlarga ta'sir etuvchi kuchlarning muvozanati va harakatga ta'siri
Bu mavzu jismlarga ta'sir etuvchi kuchlarni kuch chizmasi orqali tasvirlash va muvozanatlashgan hamda muvozanatlashmagan kuchlar farqini tushunish uchun muhimdir.
- Kuch chizmasi tushunchasi. Kuch chizmasi — jismga ta'sir qiluvchi kuchlarni strelkalar bilan ifodalovchi model. Strelka uzunligi kuch kattaligini, yo'nalishi esa kuch yo'nalishini ko'rsatadi.
- Muvozanatlashgan kuchlar. Agar jismga ta'sir etuvchi kuchlar teng va qarama-qarshi yo'nalishda bo'lsa, jism tinch holatida qoladi yoki bir xil tezlikda harakatlanadi.
- Muvozanatlashmagan kuchlar. Kuchlar muvozanati buzilganda jism harakatlana boshlaydi yoki tezligi o'zgaradi. Itarish kuchi ishqalanishdan katta bo'lganda aravcha oldinga yuradi.
- Ishqalanish kuchi. Harakatlanayotgan jismga qarama-qarshi yo'nalishda ta'sir etuvchi kuch. Havo qarshiligi va sirt ishqalanishi harakatni sekinlashtiradi.
- Suzish va cho'kish. Suvga tushirilgan jismning suzishi yoki cho'kishi uning massasi, hajmi va shakliga bog'liq. Suvning ko'tarish kuchi jismni yuqoriga itaradi.
Kalit tushunchalar: kuch chizmasi muvozanat ishqalanish havo qarshiligi ko'tarish kuchi
USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda «jism harakatlanmoqda = kuch bor» deb o'ylaydi. Sababi: bir xil tezlikda harakatlanayotgan jismda kuchlar muvozanatlashgan bo'lishi mumkinligi tushuntirilmaydi. Darsda doimiy tezlikdagi velosiped misolida muvozanatlashgan kuchlar tushunchasini mustahkamlash tavsiya etiladi.
AMALIY MISOL
Kitobni stol ustiga qo'ying va barmoq bilan itaring. Avval sekin, keyin kuchli itaring. Kuch kattaroq bo'lganda kitob tezroq siljishini kuzating. Daftaringizga har ikkala holat uchun kuch chizmasini chizing — itarish kuchi va ishqalanish kuchi strelkalarini farqlang.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring