Genetikaning rivojlanish tarixi
AI Xulosa
Mavzuni ochishIrsiyat va o'zgaruvchanlik fanining shakllanishi — Mendeldan zamonaviy genetikagacha
Genetika tarixi irsiy kasalliklarni tushunish, seleksiya va zamonaviy biotexnologiya yutuqlarini baholashda muhimdir.
- Genetika tushunchasi — yunoncha «tug'ilish, kelib chiqish» ma'nosini anglatadi. 1906-yilda V.Betson tomonidan fanga kiritilgan. Irsiyat va o'zgaruvchanlikni o'rganadi.
- Irsiyat va o'zgaruvchanlik — irsiyat tufayli tur doirasidagi individlar o'xshash, o'zgaruvchanlik tufayli esa bir-biridan farq qiladi. Bu ikki xossa qarama-qarshi, lekin o'zaro bog'langan.
- Genotip va fenotip — genotip — organizmning barcha genlar yig'indisi, fenotip — tashqi belgilar yig'indisi. Fenotip genotip va tashqi sharoitga bog'liq.
- Genetikaning vazifalari — genlar strukturasini o'rganish, irsiy qonuniyatlarni aniqlash, mutatsion o'zgaruvchanlikni ochish, yangi nav va zotlar yaratish, irsiy kasalliklarni davolash.
- Tadqiqot usullari — duragaylash (gibridologik), sitogenetik, biokimyoviy, statistik va boshqa usullar qo'llaniladi.
Asosiy tushunchalar: genetika irsiyat o'zgaruvchanlik genotip fenotip
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda genotip va fenotipni aralashtirib yuboradi. Sababi: «genlar = belgilar» deb o'ylaydi. Aslida bir xil genotipli organizmlar turli sharoitda turli fenotipga ega bo'lishi mumkin. Masalan, bir xil gulning rangi tuproq kislotaliligiga qarab o'zgaradi.
AMALIY MISOL
Oiladagi barcha a'zolarning ko'z rangini yozing va jadval tuzing. Ko'z rangining ota-onadan bolalarga qanday o'tganini kuzating. Ba'zan ota-onada jigarrang, bolada ko'k ko'z bo'ladi — bu retsessiv genning namoyon bo'lishi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring