Qon aylanish sistemasi
AI Xulosa
Mavzuni ochishIkki doirali qon aylanish — kislorod va oziq moddalarning tana bo'ylab tashilishi
Qon aylanish sistemasini bilish yurak kasalliklari, qon bosimi va jismoniy mashqlar ta'sirini tushunish uchun zarur.
- Sistemaning tarkibi — yurak (nasos), arteriyalar, kapillyarlar va venalar (qon tomirlari). Klapanlar qonning faqat bir yo'nalishda oqishini ta'minlaydi.
- Kichik qon aylanish doirasi — o'ng qorincha → o'pka arteriyasi → o'pkalar (qon kislorodga to'yinadi) → o'pka venasi → chap bo'lmacha. Maqsad: qonni kislorod bilan boyitish.
- Katta qon aylanish doirasi — chap qorincha → aorta → butun tana (hujayralar kislorod va oziq oladi) → kovak venalar → o'ng bo'lmacha. Maqsad: hujayralarga kislorod va oziq yetkazish.
- Arterial va venoz qon — kislorodga to'yingan qon (arterial/oksigenlangan) chap yurakdan chiqadi; kislorodini bergan qon (venoz/deoksigenlangan) o'ng yurakka qaytadi.
- Baliqlar bilan farqi — sutemizuvchilarda ikkita doira (qon yurakdan ikki marta o'tadi), baliqlarda bitta doira (bir marta). Ikki doirali sistema qonni yuqori bosim bilan uzatadi — samaraliroq.
Asosiy tushunchalar: kichik qon aylanish doirasi katta qon aylanish doirasi arterial qon venoz qon klapan
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar «arteriyada har doim arterial qon, venada venoz qon oqadi» deb o'ylaydi. Sababi: nomlardan shunday tuyuladi. Aslida o'pka arteriyasida venoz qon, o'pka venasida arterial qon oqadi. Arteriya = yurakdan chiqadi, vena = yurakka keladi — bu vazifalarga ko'ra nomlangan.
AMALIY MISOL
Qog'ozda ikki doirani chizing: o'pka doirasi (yurak-o'pka-yurak) va tana doirasi (yurak-tana-yurak). Strelkalar bilan qon yo'nalishini ko'rsating. Qizil rang — arterial, ko'k — venoz qon. O'pka arteriyasini ko'k rangda chizib, nima uchun ekanini muhokama qiling.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring