Burchakli bo‘lish
AI Xulosa
Mavzuni ochishKo'p xonali sonlarni bir xonali songa ustunli usulda bo'lish
Burchakli bo'lish — katta sonlarni qadamba-qadam xona bo'yicha bo'lish usuli bo'lib, do'kon hisobi, tovar taqsimlash va kundalik hisob-kitoblarda keng qo'llaniladi.
Eslab qoling
Burchakli bo'lish algoritmi — 5 qadam:
1. Bo'linuvchi tarkibini o'rganib chiq (yuzlik, o'nlik, birlik).
2. To'liqsiz bo'linuvchini top: bo'luvchidan kichik bo'lmagan birinchi qism.
3. To'liqsiz bo'linma va qoldiqni top: 7 : 4 = 1 (qoldiq 3)
4. Qoldiq yoniga keyingi xona raqamini «tushir».
5. Bo'linuvchida xonalar qolmaguncha 3–4-qadamni takrorla.
Tekshirish: bo'linma × bo'luvchi + qoldiq = bo'linuvchi
- To'liqsiz bo'linuvchi: bo'luvchiga «sig'adigan» eng katta boshlang'ich qism — 756 : 4 → 7 to'liqsiz bo'linuvchi.
- Qoldiqni tushirish: har qadamda qoldiq yoniga keyingi raqam tushiriladi: 3 → 35 → 32 → ...
- Bo'linma xonalari: har «tushirish»da bitta bo'linma raqami yoziladi; agar to'liqsiz bo'linuvchi bo'luvchidan kichik bo'lsa, 0 yoziladi.
- Qoldiqsiz bo'lish: oxirgi qoldiq 0 bo'lsa — bo'lish aniq, qoldiqsiz.
- Tekshirish: ko'paytirish bilan teskari tekshirish — 825 : 3 = 275 → 275 × 3 = 825
bo'linuvchibo'luvchibo'linmaqoldiqto'liqsiz bo'linuvchiburchakli bo'lish
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar ko'pincha qoldiqni keyingi raqam bilan to'g'ri birlashtirmaydi yoki bo'linmaga 0 yozishni unutadi. Masalan: ✗ 952 : 7 = 16 ✓ 952 : 7 = 136 — o'nliklar xonasida 25 : 7 = 3 (qoldiq 4), keyin 42 : 7 = 6.
MASALANI YECHIMI
Shart: 5 ta do'konga 8175 ta non teng taqsimlanadi. Oxirgi do'konga nechta non boradi?
1-qadam:8175 : 5 — burchakli bo'lish bilan hisoblaymiz.
2-qadam:8 : 5 = 1 (qoldiq 3) → 31 : 5 = 6 (qoldiq 1) → 17 : 5 = 3 (qoldiq 2) → 25 : 5 = 5 (qoldiq 0).
Javob: Har bir do'konga 1635 ta non boradi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring