Ho‘llash. kapillyar hodisalar
1 / 3
AI Xulosa
Mavzuni ochishHo'llash va kapillyar hodisalar
Kapillyarlik o'simliklarning suv so'rishidan tortib gips va kafel ishlab chiqarishgacha bo'lgan ko'plab jarayonlarning asosi.
- Ho'llash — suyuqlik va qattiq jism sirtining o'zaro ta'siri; suyuqlik tarqalsa — ho'llash yaxshi, sharsimon tomchi bo'lsa — yomon.
- Kontakt burchagi (θ): θ < 90° — ho'llovchi suyuqlik (suv + shisha); θ > 90° — ho'llamaydigan (simob + shisha).
- Kapillyar hodisa — ingichka nayda suyuqlikning ko'tarilishi yoki tushishi; naychaning diametri qanchalik kichik bo'lsa, effekt kuchliroq.
- O'simliklarda suv: kapillyar kuch va osmotik bosim birgalikda suvni metrlarga ko'taradi.
- Kapillyarda ko'tarilish balandligi: h = 2σ·cosθ / (ρ·g·r)
- Ho'llovchi suyuqlik: θ < 90°, kapillyarda ko'tariladi.
- Ho'llamaydigan: θ > 90°, kapillyarda tushadi (simob).
Asosiy atamalar: ho'llashkapillyarkontakt burchagisirt tarangligio'simliksimob
⚠ USTOZ UCHUN DIQQAT
Ko'p o'quvchilar 'kapillyar ko'tarilish' faqat suv uchun deb o'ylaydi. Aslida har qanday ho'llovchi suyuqlik kapillyarda ko'tariladi. Simob esa kapillyarda aksincha tushadi.
MISOL
R = 0,1 mm = 10⁻⁴ m radiusli kapillyarda suv necha balandlikka ko'tariladi? h = 2·0,073·cos(0°) / (1000·9,8·10⁻⁴) = 0,146 / 0,98 ≈ 0,149 m ≈ 15 sm. O'simliklarda naychalar bundan ingichka — suv metrlab ko'tariladi.
AI xulosa
Mavzu rasmi
Testlar
Viktorina
Interaktiv o'yinlar
O'yinlar orqali o'rganish
O'ynash uchun tizimga kiring