Harakat va tezlik
1 / 3
AI Xulosa
Mavzuni ochishHarakat va tezlik — harakatlanayotgan jismlarni solishtirish uchun ishlatiladigan muhim tushuncha. Kundalik hayotda avtomobil, poyezd, velosiped tezliklarini o'lchashda kerak.
Asosiy ta'rif va formula:Tezlik = Yo'l ÷ Vaqt — tezlik vaqt birligida bosib o'tilgan yo'lga teng. O'lchov birliklari: km/h (soatiga kilometr), m/min (minutiga metr), m/s (sekundiga metr).
- Tezlik — vaqt birligida bosib o'tilgan yo'l. Misol: 60 km/h — avtomobil bir soatda 60 km bosadi.
- Tezlikni topish: yo'lni vaqtga bo'linadi. Misol: avtobus 6 soatda 240 km bosgan bo'lsa, tezligi 240 ÷ 6 = 40 km/h.
- Tezlik oralig'i: tezlik chegaralarini tengsizlik bilan yozish mumkin. Misol: 40 ≤ v ≤ 60 — avtobus tezligi.
- Hisoblashda birliklar mos bo'lishi shart: vaqt soatda berilsa, yo'l km da bo'lishi kerak.
- Qulaylik uchun harakatlanish paytidagi tezlik o'zgarmas deb hisoblanadi.
tezlikyo'lvaqtkm/hm/mintarkibli birlik
⚠ USTOZ DIQQAT QILING: O'quvchilar ko'pincha tezlik formulasini teskari qo'llaydilar — yo'lni tezlikka ko'paytirib vaqtni topish o'rniga, tezlikni yo'lga ko'paytirib xato qiladilar. Xato:Tezlik = Yo'l × Vaqt — To'g'ri:Tezlik = Yo'l ÷ Vaqt. Birliklarni ham almashtirmaslik kerak: km va m, soat va minut aralashtirilmaydi.
MASALANI YECHIMI — 4-masala (a): Avtobus 6 soatda 240 km bosib o'tdi, tezligini topish kerak. 1-qadam: Formulani yozamiz: v = S ÷ t. 2-qadam: Qiymatlarni qo'yamiz: v = 240 ÷ 6. 3-qadam: Hisoblaymiz: v = 40 km/h. Javob: avtobusning tezligi 40 km/h.
AI xulosa
Mavzu rasmi
Interaktiv o'yinlar
O'yinlar orqali o'rganish
O'ynash uchun tizimga kiring