Nuklein kislotalar
AI Xulosa
Mavzuni ochishIrsiyat molekulalari — DNK va RNK tuzilishi va komplementarlik qoidasi
Nuklein kislotalarni bilish genetika, sud tibbiyoti (DNK tahlili) va gen muhandisligini tushunish uchun zarurdir.
- DNK va RNK turlari — DNK asosan yadroda, mitoxondriya va plastidalar tarkibida, RNK esa yadro, sitoplazma, ribosomalar tarkibida uchraydi. 1869-yilda F.Misher tomonidan kashf etilgan.
- DNK tuzilishi — ikki zanjirli qo'sh spiral. Monomerlari — nukleotidlar: adeninli (A), guaninli (G), timinli (T), sitozinli (C). Zanjirlar orasidagi masofa 2 nm, qo'shni nukleotidlar masofa 0,34 nm.
- Nukleotid tarkibi — azotli asos, uglevod (dezoksiriboza yoki riboza) va fosfat kislotasi qoldig'idan iborat. Har bir nukleotidning o'rtacha molekular massasi 345.
- Komplementarlik qoidasi — A = T, G = C. Adenin doimo timiinga, guanin doimo sitozinga juftlashadi. Bu DNK qo'sh spiralining asosiy printsipi.
- Biologik ahamiyati — oqsil sintezini boshqarish, irsiy axborotni saqlash va nasldan naslga o'tkazishda hal qiluvchi rol o'ynaydi.
Asosiy tushunchalar: DNK RNK nukleotid komplementarlik qo'sh spiral
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda komplementarlik qoidasida A-G va T-C ni juftlashtirib yuboradi. Sababi: «katta kattaga, kichik kichikka» deb o'ylaydi. Aslida A (katta) T (kichik) ga, G (katta) C (kichik) ga juftlashadi — faqat shunday spiral hosil bo'ladi.
AMALIY MISOL
Fermuar (molniya)ni oching — ikki zanjir ajraladi. Fermuar tishlari faqat to'g'ri juftlashganda yopiladi. Bu komplementarlik prinsipi: A faqat T ga, G faqat C ga to'g'ri keladi — xuddi fermuar tishlari kabi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring