XIII asr – xiv asr birinchi yarmida ilm-fan
AI Xulosa
Mavzuni ochishIstilo davrida ilm-fan va ma'naviyat bardoshi
Mo'g'ul istilosiga qaramay, XIII–XIV asrlarda adabiyot va ilm-fan to'liq so'nmadi — Jaloliddin Rumiy, Sa'diy Sheroziy, Pahlavon Mahmud va Bahouddin Naqshband kabi buyuk allomalar shu davrda yashab ijod qildilar.
- Jaloliddin Rumiy: Asli Balxdan bo'lgan buyuk mutafakkir (1207–1272) 36 ming baytdan iborat «Masnaviyi ma'naviy» dostonini yaratdi — asarda inson hayotiga oid barcha masalalar badiiy usulda bayon etilgan.
- Sa'diy Sheroziy: (1219–1293) «Bo'ston» va «Guliston» asarlari, g'azallari bilan shuhrat qozondi, Sharq mamlakatlarini 20 yil piyoda kezib chiqqan.
- Amir Xusrav Dehlaviy: (1253–1325) — jahon adabiyotida keng tanilgan, Hindistonda faoliyat yuritgan buyuk shoir.
- Pahlavon Mahmud: Xiva shahridan chiqqan pahlavon va shoir, hazilomuz she'rlari va ruboiylari bilan tanilgan.
- Nosiriddin Rabg'uziy: Turkiy tilda «Qissasi Rabg'uziy» asarini yaratib, o'zbek nasriy adabiyotiga asos soldi.
- Bahouddin Naqshband: (1318–1389) tasavvuf yo'nalishida naqshbandiya tariqatiga asos solgan buyuk shayx — «Dil ba yoru, dast ba kor» (Qalb Allohda, qo'l mehnatda) shiori bilan mashhur.
Asosiy tushunchalar: Masnaviyi ma'naviy Bo'ston Naqshbandiya Qissasi Rabg'uziy Guldursun afsonasi
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bu davrda Turonda ilm-fan qo'shni hududlarga nisbatan oqsagan bo'lsa-da, to'liq so'nmagan. Ko'plab allomalar mo'g'ul istilosidan qochib, Hindiston, Kichik Osiyo va Eronga ko'chib ketgan — shu sababli ularning ijodi o'sha hududlarda gullagan.
TARIXIY FAKT
Jaloliddin Rumiy shirinlik haqidagi mashhur hikoyatida yosh bolaga nasihat qilishdan oldin o'zi uch hafta shirinlik yemay mashq qilgan. «Donishmandning sifatlaridan biri shu: u boshqalarni o'zi bosib o'tmagan yo'ldan yurishga undamaydi» — degan hikmat shu voqeadan kelib chiqqan.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring