Kumush va oltin. Xossalari. Ishlatilishi
AI Xulosa
Mavzuni ochishKumush va oltin — qimmatbaho metallar
Kumush va oltin zargarlik, elektronika, tibbiyot va moliyaviy tizimda muhim o'rin tutadi. O'zbekiston oltin zahiralari bo'yicha dunyoda yetakchi.
- Kumush xossalari: Ag — oq, yaltiroq, eng yaxshi elektr va issiqlik o'tkazgich. Yumshoq metall. Tuzlari bakteritsid xossaga ega — suvni zararsizlantirishda ishlatiladi.
- Kumushning kimyoviy xossalari: Juda passiv. Suv, oddiy kislotalar bilan reaksiyaga kirishmaydi. Konsentrlangan HNO₃ da eriydi: Ag + 2HNO₃ = AgNO₃ + NO₂↑ + H₂O.
- Oltin xossalari: Au — sariq, juda plastik metall. Kimyoviy jihatdan eng passiv metallardan biri. Faqat zar suvida (HNO₃ + 3HCl) eriydi: Au + HNO₃ + 4HCl = H[AuCl₄] + NO↑ + 2H₂O.
- O'zbekistonda: O'zbekiston oltin zahiralari bo'yicha dunyoda 4-o'rinda. Muruntov — eng yirik kon. Kumush konlari Navoiy va Namangan viloyatlarida joylashgan.
Asosiy atamalar: kumush oltin zar suvi bakteritsid proba
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
O'quvchilar oltinni hech narsa eritolmaydi deb o'ylashadi. Aslida zar suvi (3 qism HCl + 1 qism HNO₃ aralashmasi) oltinni erita oladi. HNO₃ oksidlovchi, HCl esa Cl⁻ ionini berib, barqaror H[AuCl₄] kompleksini hosil qiladi.
TAJRIBA
Kumush tanga yoki buyumni NaCl eritmasiga botiring va bir necha kun qoldiring. Kumush yuzasida qora dog'lar paydo bo'ladi — bu AgCl hosil bo'lishi. Kumush buyumlarning vaqt o'tishi bilan qorayishi ham shu jarayonga o'xshash.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring