Oqsillarning xossalari. Oddiy va murakkab oqsillar
AI Xulosa
Mavzuni ochishOqsillarning fizik-kimyoviy xususiyatlari va denaturatsiya jarayoni
Oqsil xossalarini bilish oziq-ovqat tayyorlash, dori-darmon saqlash va kasalliklarni tushunishda amaliy ahamiyatga ega.
- Molekular massa — nihoyatda yuqori. O'rtacha 300 aminokislotali oqsilning massasi 300 x 120 = 36 000 ga teng. Aminokislotalarning o'rtacha molekular og'irligi 138.
- Fizik xossalar xilma-xilligi — suvda mutlaqo erimaydigan va oson eriydigan oqsillar mavjud. Turli ta'sirlarga chidamli yoki chidamsiz turlari bor.
- Denaturatsiya — harorat, kislota yoki boshqa omillar ta'sirida oqsilning fazoviy tuzilishi buziladi. Barcha xossalar strukturaga bog'liq.
- Oddiy oqsillar — faqat aminokislotalardan iborat. Murakkab oqsillar tarkibida qo'shimcha guruhlar: metallar, uglevodlar, lipidlar yoki nuklein kislotalar bo'ladi.
- Assotsiatsiya va dissotsiatsiya — to'rtlamchi tuzilishdagi oqsil bo'laklari muhit sharoitiga qarab qo'shilishi yoki ajralishi mumkin.
Asosiy tushunchalar: denaturatsiya molekular massa oddiy oqsil murakkab oqsil gemoprotein
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda denaturatsiyani «oqsilning buzilishi» deb sodda tushunadi. Sababi: kimyoviy bog'larning qaysilari uzilishini farqlamaydi. Peptid bog' saqlanadi, faqat ikkilamchi va yuqori tuzilishlar buziladi. Ba'zan renaturatsiya mumkinligini ham ta'kidlash kerak.
AMALIY MISOL
Xom tuxumni qaynatib ko'ring — shaffof oqsil oqarib qattiq bo'ladi. Bu denaturatsiya: harorat ta'sirida oqsilning fazoviy tuzilishi buzildi. Qaytadan suyuqlashtirib bo'lmaydi — denaturatsiya qaytmas jarayon. Bu hamma uchun tanish va sodda namuna.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring