O‘simliklar va hayvonlar seleksiyasi
AI Xulosa
Mavzuni ochishTanlash va duragaylash — yangi nav va zotlar yaratishning asosiy usullari
Seleksiya usullarini bilish qishloq xo'jaligi samaradorligini oshirish va oziq-ovqat xavfsizligini ta'minlashda zarurdir.
- Nav va zot tushunchasi — odam tomonidan sun'iy yaratilgan organizmlar populyatsiyasi. Barqaror va qimmatli xo'jalik xossalariga ega, xossalar nasldan naslga o'tadi.
- Tanlash usullari — yalpi tanlash (bir guruh o'simliklarni ajratish, chetdan changlanuvchilar uchun) va individual tanlash (eng yaxshi individni ajratib avlodini alohida o'rganish).
- Duragaylash — turli nav yoki zotlarni chatishtirish orqali yangi kombinatsiyalar olish. Yaqin va uzoq duragaylash turlari mavjud.
- Geterozis (duragay kuch) — birinchi avlod duragaylar ota-onalarga nisbatan kuchli, hosildor bo'ladi. Lekin keyingi avlodlarda geterozis susayadi.
- Reaksiya normasi — nav yoki zotning mahsuldorligi iqlim sharoitiga bog'liq. Har bir mintaqa uchun o'z navini yaratish zarur.
Asosiy tushunchalar: tanlash duragaylash geterozis yalpi tanlash individual tanlash
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda «geterozis = doimo yaxshi» deb o'ylaydi. Sababi: «duragay kuch» atamasi faqat ijobiy ma'noda tushuniladi. Aslida geterozis faqat F₁ da kuchli, keyingi avlodlarda susayadi. Shuning uchun duragay urug'larni har yili yangilash kerak.
AMALIY MISOL
Do'konda «F₁ gibrid» deb yozilgan pomidor urug'larini toping. Bu urug'lardan o'sgan o'simlik yuqori hosil beradi (geterozis). Lekin shu pomidorning urug'ini qayta eksangiz, hosil pasayadi — geterozis ikkinchi avlodda saqlanmaydi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring