Aluminiy
AI Xulosa
Mavzuni ochishAluminiy — eng ko'p tarqalgan metall
Aluminiy aviatsiya, elektrotexnika, qurilish va oziq-ovqat sanoatida keng qo'llaniladi. Zamonaviy hayotni aluminiysiz tasavvur qilish qiyin.
- Davriy sistemadagi o'rni: Al — 13-element, III guruh bosh guruhchasi, p-elementlar oilasi. Tashqi qavatida 3 ta elektron. Birikmalarida +3 oksidlanish darajasi.
- Tabiatda tarqalishi: Yer qobig'ida eng ko'p tarqalgan metall — 8,8%. Erkin holda uchramaydi. Boksit Al₂O₃·nH₂O, korund Al₂O₃, kaolin Al₂O₃·2SiO₂·2H₂O.
- Olinishi: Boksitdan tozalangan Al₂O₃ kriolit (Na₃AlF₆) suyuqlanmasida eritiladi va elektroliz qilinadi. 1 tonna aluminiy uchun 13-17 ming kVt·soat energiya sarf bo'ladi.
- Amfoterlik: Aluminiy ham kislotalarda, ham ishqorlarda eriydi: 2Al + 6HCl = 2AlCl₃ + 3H₂↑ va 2Al + 2NaOH + 6H₂O = 2Na[Al(OH)₄] + 3H₂↑.
Asosiy atamalar: aluminiy boksit kriolit elektroliz amfoterlik
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
O'quvchilar aluminiy havoda barqaror emasligini bilmaydi. Aslida aluminiy juda faol, lekin yuzasidagi yupqa Al₂O₃ oksid pardasi uni himoya qiladi. Shu parda buzilsa, aluminiy suv bilan ham shiddatli reaksiyaga kirishadi.
TAJRIBA
Aluminiy folgani NaOH eritmasiga tushiring. Pufakchalar ajralishini kuzating — bu H₂ gazi. Aluminiy ishqorda erib, aluminat hosil qiladi. Bu aluminiyning amfoter xossasini ko'rsatadi — u nafaqat kislotada, ishqorda ham eriydi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring