O‘rta asrlarda amerika xalqlari
AI Xulosa
Mavzuni ochishO'rta asrlarda Amerika — Mayya, Astek va Ink sivilizatsiyalari
Yevropa bilan aloqasi bo'lmagan holda Amerika qit'asida noyob madaniyat va davlatchilik yaratildi. Mayya, Astek va Ink sivilizatsiyalari o'ziga xos yutuqlari bilan jahon tarixida muhim o'rin tutadi.
- Shimoliy Amerika tub aholisi: Shimoliy Amerikada Pueblo, Missisipi va Irokez madaniy markazlari mavjud edi. Irokezlar «Besh qabila ittifoqi» tuzib, sug'orma dehqonchilik bilan shug'ullangan. Eskimoslar kit va morj ovlab tirikchilik qilgan.
- Mayya davlati: Mayyalar Yukatan yarimorolida shahar-davlatlar tuzib, Tikal, Chichen Itsa va Mayyapan kabi shaharlar barpo etdi. Ular piktografik yozuv va aniq taqvim yaratdi. 1697-yilga kelib ispanlar tomonidan to'liq bo'ysundirildi.
- Astek imperiyasi: 1325-yilda Tenochtitlan shahriga asos solinib, Astek imperiyasi vujudga keldi. Oliy hukmdor tlatoani deb atalgan. Imperiya Meksika vodiysi va unga tutash hududlarni nazorat qildi.
- Ink imperiyasi: Inklar Janubiy Amerikaning And tog'larida qudratli imperiya tuzdi. Ularning davlat tili kechua, hukmdori esa Sapa Inka deb atalgan. Inklar tugunli yozuv — kipu ishlatgan.
- Ispanlar istilosidan keyin: XVI asrda ispanlar konkistadorlari Astek va Ink imperiyalarini qisqa vaqtda bosib oldi. Mayya bo'ysindirilishi esa deyarli 170 yil davom etdi.
Asosiy tushunchalar: Mayya Astek Ink Tenochtitlan Tlatoani Kipu
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Mayya, Astek va Ink sivilizatsiyalarini aralashtirmaslik kerak: Mayya — Markaziy Amerika (shahar-davlatlar), Astek — Meksika vodiysi (Tenochtitlan), Ink — Janubiy Amerika And tog'lari. Ular bir-biri bilan aloqasi bo'lmagan mustaqil sivilizatsiyalar.
TARIXIY FAKT
Asteklar 1325-yilda Teskoko ko'lidagi orolda Tenochtitlan shahriga asos soldi. XVI asr boshlariga kelib bu shahar 200 ming aholili ulkan metropolga aylandi — u o'sha davrda Yevropa shaharlarining aksariyatidan kattaroq edi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring