Odam genetikasini o‘rganish usullari
AI Xulosa
Mavzuni ochishInson irsiyatini tekshirishning maxsus usullari — tajriba o'rniga kuzatish
Odam genetikasi usullarini bilish irsiy kasalliklarni diagnostika qilish va ularning oldini olishda muhim amaliy ahamiyatga ega.
- Odamni o'rganish qiyinchiliklari — eksperimental usullar qo'llab bo'lmaydi, sekin rivojlanish, kam farzand, kech balog'atga yetish. 4000 ga yaqin normal va patologik belgilar o'rganilgan.
- Geneologik (shajara) usul — F.Galton joriy etgan. Nasl-nasabni o'rganib, belgilarning avlodlarga o'tishini aniqlaydi. Temuriylar sulolasi — iste'dod va qobiliyatning irsiyligiga misol.
- Egizaklar usuli — bir tuxumli egizaklar genotipi bir xil, ikki tuxumli esa farqli. Taqqoslash orqali irsiyat va muhit ta'sirini ajratish mumkin.
- Sitogenetik usul — xromosomalar sonini va tuzilishini mikroskopda tekshirish. Daun sindromi (47 xromosoma) shu usul bilan aniqlanadi.
- Biokimyoviy va populyatsion usullar — biokimyoviy usul hujayradagi fermentlar va moddalar tarkibini tekshiradi. Populyatsion usul genlar chastotasini populyatsiyada o'rganadi.
Asosiy tushunchalar: geneologik usul egizaklar usuli sitogenetik usul biokimyoviy usul populyatsion usul
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda «bir tuxumli egizaklar bir xil» deb mutlaq o'ylaydi. Sababi: genotipi bir xil = hammasi bir xil deb xulosa chiqaradi. Aslida tashqi muhit ta'sirida fenotipda farqlar bo'lishi mumkin (masalan, turli sharoitda o'sgan egizaklar). Darsda alohida to'xtalish tavsiya etiladi.
AMALIY MISOL
O'z oilangizning uch avlodida biror belgini (masalan, soch rangi yoki qo'l boshi) kuzating va oddiy shajara chizing: buvi-bobobog', ota-ona, siz. Belgi qanday o'tganini ko'ring — bu geneologik usulning amaliy mashqi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring