Aylana bo‘ylab harakat
1 / 3
AI Xulosa
Mavzuni ochishAylana bo'ylab harakat
Ventilyator, avtomobil g'ildiragi, sayyoralar — barchasi aylana bo'ylab harakat qiladi. Bu harakat turini tushunish mashinasozlik va astronomiyaning asosi.
- Aylana bo'ylab harakat — jism doira shaklida harakat qiladi; tezlik yo'nalishi doim o'zgarib turadi.
- Chiziqli tezlik (v) — aylananing ixtiyoriy nuqtasidagi tezlik; doiraga urinma yo'nalgan.
- Davr (T) — jismning to'liq bir aylanib chiqish vaqti (sekund).
- Chastota (n) — bir sekundda bajarilgan to'liq aylanalar soni (Hz = 1/s).
- Markazga intilma tezlanish — doira markaziga yo'nalgan tezlanish: a = v²/R.
- Davr va chastota: T = 1/n.
- Chiziqli tezlik: v = 2πR/T.
- Markazga intilma tezlanish: a = v²/R = 4π²R/T².
Asosiy atamalar: Aylana harakatDavrChastotaChiziqli tezlikMarkazga intilma tezlanish
⚠ USTOZ UCHUN DIQQAT
Ko'p o'quvchi aylana bo'ylab harakatda tezlik o'zgarmasligini tasavvur qiladi. Aslida tezlik moduli o'zgarmas, ammo yo'nalishi doim o'zgaradi — shu sababli tezlanish mavjud.
MISOL
R = 0,5 m radiusli g'ildirak T = 2 s da bir marta aylanadi. Chiziqli tezlik: v = 2π×0,5/2 ≈ 1,57 m/s. Markazga intilma tezlanish: a = (1,57)²/0,5 ≈ 4,93 m/s².
AI xulosa
Mavzu rasmi
Testlar
Viktorina
Interaktiv o'yinlar
O'yinlar orqali o'rganish
O'ynash uchun tizimga kiring