Postembrional rivojlanish
AI Xulosa
Mavzuni ochishTug'ilgandan voyaga yetguncha — to'g'ri va metamorfozli rivojlanish yo'llari
Postembrional rivojlanishni bilish hayvonlar ekologiyasi, hasharotlar biologiyasi va tibbiyotdagi o'sish jarayonlarini tushunishda muhimdir.
- Bevosita (to'g'ri) rivojlanish — tuxumdan chiqqan yoki tug'ilgan embrion voyaga yetgan organizmga o'xshaydi, faqat kichik bo'ladi. Reptiliyalar, qushlar, sut emizuvchilarda kuzatiladi.
- Bilvosita (metamorfozli) rivojlanish — tuxumdan qurt (lichinka) chiqadi, u voyaga yetgan organizmdan keskin farq qiladi. Lichinka oziqlanib o'sadi, keyin organlari almashinadi.
- Amfibiyalar metamorfozi — itbaliq jabra yoriqlari, yon chiziq, ikki kamerali yurakka ega. Tiroksin gormoni ta'sirida dum yo'qoladi, o'pka va ikkinchi qon aylanish doirasi rivojlanadi.
- Hasharotlar metamorfozi — to'la o'zgarish: tuxum → qurt → g'umbak → voyaga yetgan hasharot. Tut ipak qurtining qurtlik davri 20-24 kun.
- O'sish davri — ko'pchilik hayvonlar jinsiy balog'atga yetgandan so'ng o'sishdan to'xtaydi. Odam 20-25 yoshda o'sishdan to'xtaydi.
Asosiy tushunchalar: metamorfoz lichinka g'umbak tiroksin itbaliq
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda to'la va chala metamorfozni aralashtirib yuboradi. Sababi: ikkalasida ham lichinka bor. To'la metamorfozda g'umbak bosqichi bo'ladi (kapalak), chala metamorfozda esa g'umbak yo'q (chigirtka to'g'ridan-to'g'ri o'sadi). Darsda alohida to'xtalish tavsiya etiladi.
AMALIY MISOL
Bahor oylarida ariqda itbaliqlarni toping va bir necha hafta kuzating. Dum qisqarishi, oyoqchalar paydo bo'lishi va kichik baqaga aylanishini ko'rasiz — bu metamorfozning jonli namunasi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring