Embrional rivojlanish davri
AI Xulosa
Mavzuni ochishZigotadan organizmgacha — maydalanish, gastrulyatsiya va organogenez
Embrional rivojlanishni bilish tibbiyotda homila patologiyalari va reproduktiv texnologiyalarni tushunishda zarurdir.
- Ontogenez tushunchasi — organizmning individual rivojlanishi. 1866-yilda E.Gekkel tomonidan kiritilgan. Zigota hosil bo'lishdan tabiiy o'limgacha davom etadi. Uch tip: lichinkali, lichinkasiz va qorinda rivojlanish.
- Maydalanish — zigota ketma-ket bo'linib blastomerlar hosil qiladi: 2, 4, 8, 16, 32... Hujayra hajmi kichrayib boradi, lekin umumiy massa o'zgarmaydi. Natijada blastula hosil bo'ladi.
- Gastrulyatsiya — blastula devori ichkariga botib, ikki qavatli murtak — gastrula hosil bo'ladi. Tashqi qavat — ektoderma, ichki — entoderma. Keyinchalik o'rtada mezoderma paydo bo'ladi.
- Birlamchi organogenez — ektodermadan nerv nayi, entodermadan ichak, mezodermadan muskul va skelett hosil bo'ladi. Bu bosqichda asosiy organ tizimlari shakllanadi.
- Embrional rivojlanish tiplari — lichinkali (hasharotlar, amfibiyalar), lichinkasiz (reptiliyalar, qushlar), qorinda (sutemizuvchilar, odam).
Asosiy tushunchalar: ontogenez blastula gastrula ektoderma mezoderma
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda murtak varaqlari va ulardan qaysi organlar hosil bo'lishini aralashtirib yuboradi. Sababi: ekto-ento-mezoderma atamalari o'xshash. Eslab qolish uchun: ekto=tashqi (teri, nerv), ento=ichki (ichak, o'pka), mezo=o'rtada (muskul, suyak).
AMALIY MISOL
Rezina to'pni bir tomondan bosib ichkariga botiring — bu gastrulyatsiya modeli. Tashqi yuzasi — ektoderma, ichkariga botgan qism — entoderma. Oddiy shardan ikki qavatli tuzilma hosil bo'lishini ko'rsatasiz.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring