Masshtab
1 / 2
AI Xulosa
Mavzuni ochishMasshtab — xaritadagi va haqiqatdagi masofa nisbati
Bu mavzu xaritadagi masshtabni o'qish va undan foydalanib haqiqiy masofani hisoblashni o'rgatadi. Yo'lni rejalashtirish, qurilish va harbiy operatsiyalarda masshtab muhim ahamiyatga ega.
- Masshtab — xaritadagi uzunlikning haqiqiy uzunlikka nisbati. 1:100 000 — xaritadagi 1 sm haqiqatda 1 km.
- Sonli masshtab: kasrlar bilan ifodalanadi. Maxraj qancha katta bo'lsa, masshtab shuncha kichik (mayda).
- Chiziqli masshtab: chiziq ko'rinishida, kilometrlarni to'g'ridan o'lchash imkonini beradi.
- Katta va kichik masshtab: 1:10 000 — katta (batafsil), 1:10 000 000 — kichik (umumiy).
- Hisoblash: Haqiqiy masofa = xaritadagi masofa × masshtab maxraji.
Asosiy tushunchalar: sonli masshtabchiziqli masshtabkichraytirish
⚠ USTOZ UCHUN DIQQAT
O'quvchilar «katta masshtab» deganda maxraji katta bo'ladi deb o'ylaydi. Aslida katta masshtab — maxraj kichik, batafsil xarita. Misol bilan tushuntiring: 1:1000 vs 1:1 000 000.
AMALIY MISOL
1:200 000 masshtabli xaritada Toshkent–Samarqand chizig'ini o'lchaydi — 1.5 sm. Haqiqiy masofa: 1.5 × 200 000 = 300 000 sm = 300 km.
AI xulosa
Mavzu rasmi
Testlar
Viktorina
Interaktiv o'yinlar
O'yinlar orqali o'rganish
O'ynash uchun tizimga kiring