Embrion rivojlanishiga tashqi muhitning ta’siri
AI Xulosa
Mavzuni ochishHomilaga zarar beruvchi omillar va gomeostaz mexanizmi
Bu mavzu sog'lom avlod tarbiyasi, homiladorlik davrida ehtiyot choralarini bilish va akseleratsiya hodisasini tushunishda muhimdir.
- Zararli omillar — alkogol, nikotin va giyohvand moddalar homilaning jismoniy va ruhiy rivojlanishiga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Xromosomalarda mutatsiyaga sabab bo'lishi mumkin.
- Mutatsion ta'sir — zarar beruvchi moddalar hujayralarning genlarida o'zgarish keltirib chiqaradi. Bunday hujayralardan rivojlangan homila mayib-majruh tug'ilishi mumkin.
- Postembrional ta'sir — tug'ilgandan keyin ham harorat, yorug'lik, namlik, kislorod va kimyoviy birikmalar rivojlanishni jadallashtirishi yoki susaytirishi mumkin.
- Akseleratsiya — so'nggi 50-100 yilda bolalar va o'smirlarning jismoniy rivojlanishi ancha jadallashganligi kuzatilmoqda. Oziqlanish, tibbiyot va yashash sharoitining yaxshilanishi bilan bog'liq.
- Gomeostaz — tashqi muhit o'zgarishiga qaramay, organizm o'z tuzilishi va ichki muhitining doimiyligini saqlash xususiyati. Nerv va gumoral regulyatsiya orqali ta'minlanadi.
Asosiy tushunchalar: akseleratsiya gomeostaz mutatsiya teratogen regulyatsiya
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda «oz miqdordagi zarar keltirmaydi» deb o'ylaydi. Sababi: kattalar «ozgina zararli emas» deyishini eshitadi. Aslida embrion uchun hatto juda oz miqdordagi alkogol yoki nikotin ham xavfli. Darsda alohida to'xtalish tavsiya etiladi.
AMALIY MISOL
Ikki idishga bir xil fasol urug'larini soling: biriga toza suv, ikkinchisiga sirka aralashtirilgan suv quying. Bir haftada unib chiqish farqini kuzating — kimyoviy modda ta'siri embrion (urug') rivojlanishini qanday buzishini ko'rsatadi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring