Atmosfera
AI Xulosa
Mavzuni ochishYer sayyorasining havo qobig'i tarkibi va hayotiy ahamiyati
Atmosfera tarkibi va vazifasini bilish iqlim o'zgarishi, havo ifloslanishi va tirik organizmlar hayoti o'rtasidagi bog'liqlikni tushunishga yordam beradi.
- Atmosfera tushunchasi. Yer sayyorasi havo qobig'i bilan o'ralgan bo'lib, bu qobiq atmosfera deb ataladi. Atmosfera turli gazlar aralashmasidan iborat bo'lib, har bir gaz turli miqdorda uchraydi.
- Atmosfera tarkibi. Atmosferaning asosiy qismini azot va kislorod tashkil etadi. Karbonat angidrid va suv bug'i esa kam miqdorda uchraydi, lekin tirik organizmlar uchun juda muhim ahamiyatga ega.
- Gazlarning hayotiy ahamiyati. Tirik organizmlar nafas olishi uchun kislorod zarur. O'simliklar esa fotosintez jarayonida oziq moddalar hosil qilish uchun karbonat angidriddan foydalanadi.
- Atmosferaning himoya vazifasi. Atmosfera Yer uchun «yopinchiq» vazifasini bajaradi: tunda havoning keskin sovishini, kunduzi esa haddan ziyod isib ketishini oldini oladi. Shuningdek, Quyoshning zararli nurlaridan himoya qiladi.
Asosiy atamalar: atmosfera azot kislorod karbonat angidrid fotosintez
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda atmosfera faqat kisloroddan iborat deb o'ylaydi. Sababi: nafas olish bilan kislorod kuchli bog'lanadi. Darsda atmosferada eng ko'p gaz aslida azot (taxminan 78%) ekanini, kislorod esa taxminan 21% ni tashkil qilishini alohida ta'kidlash tavsiya etiladi.
AMALIY MISOL
Shisha stakanga yonayotgan shamni joylashtiring va ustidan kattaroq shisha bankani teskari qilib yoping. Sham 10-15 soniyada o'chadi — chunki bankadagi kislorod tugaydi. Bu tajriba havoda kislorodning cheklangan miqdorda borligini va yonish uchun kislorod zarurligini ko'rsatadi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring