Lipidlar
AI Xulosa
Mavzuni ochishSuvda erimaydigan energiya zaxirasi va membranalar qurilish materiali
Lipidlar haqidagi bilim semirish muammosi, to'g'ri ovqatlanish va hujayra membranalari ishlashini tushunishda zarurdir.
- Oddiy lipidlar — glitserin va yog' kislotasidan iborat. Hayvonlarda — yog'lar, o'simliklarda — moylar deb ataladi. 1 gramm yog' parchalanganda 38,9 kJ energiya ajraladi — uglevodlarga nisbatan 1,5-2 baravar ko'p.
- Energiya va issiqlik saqlash — hujayradagi yog' 5-15%, yog' to'qimalarida 90% gacha. Umurtqali hayvonlarda teri ostidagi yog' issiqlik izolyatori vazifasini bajaradi.
- Metabolik suv — 1 kg yog' oksidlanganda 1,1 litr suv hosil bo'ladi. Bu cho'l hayvonlari (tuya) uchun muhim suv manbai. Tuya o'rkachidagi yog' aslida suv zaxirasidir.
- Murakkab lipidlar — fosfolipidlar hujayra membranalarini hosil qiladi. Lipoproteinlar transport vazifasini bajaradi. Glikolipidlar membrana tarkibida uchraydi.
- Steroidlar — lipidlar guruhiga kiruvchi moddalar bo'lib, gormonlar (testosteron, estrogen) va xolesterin tarkibida uchraydi.
Asosiy tushunchalar: lipid fosfolipid lipoprotein glikolipid steroid
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda «yog' faqat zararli» deb o'ylaydi. Sababi: ommaviy axborotda semirish xavfi ko'p ta'kidlanadi. Aslida yog'lar membranalar qurilishi, gormonlar sintezi va energiya ta'minoti uchun muhim. Darsda alohida to'xtalish tavsiya etiladi.
AMALIY MISOL
Qog'ozga o'simlik moyi tomizing — shaffof dog' qoladi (yog' suvda erimaydi). Keyin qo'lingizni sovuq suvga tiqing — teri ostidagi yog' issiqlikni saqlaydi. Bu ikki tajriba lipidlarning suvda erimaslik va issiqlik izolyatsiyasi xususiyatlarini ko'rsatadi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring