Ksilema va floema
AI Xulosa
Mavzuni ochishO'simlikning ikki transport sistemasi — suv va organik moddalar yo'li
Ksilema va floemani bilish o'simlik fiziologiyasi, yog'och sanoati va dehqonchilikda o'simliklarni parvarish qilish uchun zarur.
- Ksilema naylari — ketma-ket joylashgan ichi bo'sh, o'lik hujayralardan tashkil topgan. Orasidagi to'siqlar yo'qolgan — uzun naylar hosil bo'lgan. Suv va mineral ionlarni ildizdan barggacha tashiydi. Devori lignin bilan shimdirilgan — o'simlikka tayanch vazifasini bajaradi.
- Floema naylari — ketma-ket joylashgan tirik hujayralardan iborat. Saxaroza va aminokislotalarni barglardan o'simlikning boshqa qismlariga (ildiz, meva, gul) tashiydi.
- Nay tolali bog'lamlar — ksilema va floema yonma-yon joylashib bog'lamlar hosil qiladi. Ildizda — markazda, poyada — tashqi tomonida halqa shaklida, barglarda — tomirlar ko'rinishida joylashgan.
- Lignin — ksilema devori tarkibidagi qattiq, suv o'tkazmaydigan modda. Yog'ochning asosiy qismi lignin shimdirilgan ksilema naylaridan iborat.
Asosiy tushunchalar: ksilema floema lignin nay tolali bog'lam
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar ksilema va floemani aralashtirib yuboradi. Sababi: ikkalasi ham «nay» va «transport». Eslab qolish uchun: Ksilema = Ko'tarilish (suv yuqoriga), Floema = Food (ovqat — organik moddalar). Darsda alohida ta'kidlash tavsiya etiladi.
AMALIY MISOL
Selderey poyasini qizil bo'yoqli suvga solib, 1–2 soat kutib, poyani ko'ndalangiga kesing. Qizil bo'yoq ksilema naylarini bo'yagan — ularning joylashuvini yaqqol ko'rasiz. Floema naylari bo'yalmagan qoladi — ikki sistemaning farqi aniq ko'rinadi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring