Tog' jinslarining o'zgarishi
AI Xulosa
Mavzuni ochishTog' jinslarining uzoq vaqt davomida bir turdan boshqasiga aylanish jarayoni
Bu mavzu Yer yuzasidagi tog' jinslari doimiy o'zgarib turishini va toshqotgan qoldiqlar qanday hosil bo'lishini tushuntiradi.
- Tog' jinslarining aylanma jarayoni. Tog' jinslari vaqt o'tishi bilan bir turdan ikkinchisiga aylanishi mumkin. Bu jarayon erish, kristallanish, nurash, cho'kish, ko'milish va metamorfizmni o'z ichiga oladi.
- Magmatik jinslarning hosil bo'lishi. Vulqon otilganda magma yer yuziga chiqadi. Sovib qotganda magmatik tog' jinslari hosil bo'ladi.
- Nurash va cho'kindi jinslar. Mavjud tog' jinslari harorat va suv ta'sirida nuraydi — mayda zarralarga parchalanadi. Bu zarralar suv havzalarida cho'kib, cho'kindi tog' jinslarini hosil qiladi.
- Metamorfik jinslar. Cho'kindi va magmatik tog' jinslari yer ostida yuqori harorat va bosim ta'sirida metamorfik tog' jinslariga aylanadi.
- Toshqotgan qoldiqlar (fosillar). Cho'kindi tog' jinslarida qadimiy tirik organizmlarning qoldiqlari saqlanib qoladi. Ular millionlab yillar oldingi hayot haqida ma'lumot beradi.
Asosiy jarayonlar: nurash erish kristallanish cho'kish metamorfizm fosillar
USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda tog' jinslari «hech qachon o'zgarmaydi» deb o'ylaydi. Sababi: bu jarayonlar millionlab yillar davom etadi va ko'zga ko'rinmaydi. Darsda plastilin yordamida modellashtirib, qatlamlarni bosish va qizdirish o'rnida qo'l bilan siqish orqali metamorfizmni ko'rgazmali qilish tavsiya etiladi.
AMALIY MISOL
Qizil plastilinni uch bo'lakka bo'ling. Birinchisi — «magmatik jins». Ikkinchi bo'lakni yoyib, qahva kukuni va mosh donalari sepib, uchinchi bo'lakni ustiga qo'yib bosing — «cho'kindi jins» modeli. Plastilin pichoq bilan kesib ichki tuzilishni kuzating va farqlarini muhokama qiling.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring