Tovushning hosil bo'lishi
AI Xulosa
Mavzuni ochishJism tebranishidan tovush to'lqinlarining hosil bo'lishi va tarqalishi
Tovush hosil bo'lish mexanizmini bilish musiqa asboblari ishlashi, ovoz yozish va akustika sohasini tushunishga asos bo'ladi.
- Tovush manbai — tebranish. Jismlar tebranishidan tovush hosil bo'ladi. Masalan, kamerton shoxlariga urilganda ular tebranadi va tovush chiqaradi. Tebranuvchi jism atrofidagi havo zarralarini tebranishga majbur qiladi.
- Tovushning havoda tarqalishi. Tebranish havo orqali tarqalib, quloqqa yetib kelganda biz tovush eshitamiz. Havo — eng ko'p duch keladigan tovush o'tkazgich muhitdir.
- Tovush suvda tarqalishi. Suv zarralari havoga nisbatan bir-biriga yaqinroq joylashgan, shuning uchun tebranishlar tezroq uzatiladi. Tovush suvda havoga nisbatan taxminan to'rt baravar tez tarqaladi.
- Tovush qattiq moddada tarqalishi. Qattiq jismlardagi zarralar eng yaqin joylashgan, shuning uchun tebranish eng tez uzatiladi. Quloqni stol sirtiga qo'yib, boshqa tomonidan taqillatsangiz, tovush aniq eshitiladi.
Asosiy atamalar: tebranish kamerton tovush manbai havo zarralari
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda tovush bo'shliqda (vakuumda) ham tarqaladi deb o'ylaydi. Sababi: kosmik filmlarda portlash tovushlari eshitiladi. Darsda tovush faqat modda (havo, suv, qattiq jism) orqali tarqalishini, vakuumda esa tarqala olmasligini alohida ta'kidlash tavsiya etiladi.
AMALIY MISOL
Chizg'ichning bir uchini stol chetiga mahkam bosib turing, ikkinchi uchini pastga bosib qo'yib yuboring. Chizg'ich tebranib tovush chiqaradi. Stoldan chiqib turgan qismini qisqartiring — tovush balandroq bo'ladi, uzaytiring — pastroq. Bu tajriba tovushning tebranishdan hosil bo'lishini aniq ko'rsatadi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring