Hujayra sikli
AI Xulosa
Mavzuni ochishInterfazadan mitozgacha — hujayraning hayot va bo'linish davrlari
Hujayra siklini bilish rak kasalligi mexanizmi, to'qimalar tiklanishi va embrion rivojlanishini tushunishda muhimdir.
- Hujayra sikli tushunchasi — bo'linishdan hosil bo'lgan hujayraning nobud bo'lishi yoki keyingi bo'linishigacha bo'lgan davr. Eukariot hujayralar mitoz (somatik) va meyoz (jinsiy) usullarida bo'linadi.
- Interfaza davrlari — G₁ (oqsil va RNK sintezi), S (DNK replikatsiyasi — miqdori ikki hissa ortadi), G₂ (mitozga tayyorgarlik yakunlanadi).
- Mitoz bosqichlari — profaza (xromosomalar spirallashadi), metafaza (ekvator bo'ylab joylashadi), anafaza (qutblarga tarqaladi), telofaza (yadro qobiqlari hosil bo'ladi). Davomiyligi 30 daqiqadan 3 soatgacha.
- Sitokinez — telofazada sitoplazma ikkiga ajraladi. Hayvon hujayralarida botiqlik orqali, o'simlik hujayralarida ko'ndalang to'siq hosil bo'ladi.
- Mitozning biologik ahamiyati — har bir yangi hujayra ona hujayradagidek xromosoma to'plami va genlarga ega bo'ladi. Embrional rivojlanish, o'sish va to'qimalar tiklanishini ta'minlaydi.
Asosiy tushunchalar: interfaza mitoz profaza metafaza sitokinez
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda mitoz bosqichlarini aralashtirib yuboradi. Sababi: profaza-metafaza-anafaza-telofaza ketma-ketligini yodlash qiyin. «PMAT» qisqartmasi yoki «Pro-fessional Maktab Aqlli Talabalar» kabi mnemotexnika yordam beradi.
AMALIY MISOL
Piyoz ildizining uchini kesib, atseto-orseyin bo'yog'i bilan bo'yab, mikroskopda ko'ring. Turli bosqichdagi bo'linayotgan hujayralarni topasiz: profazada spirallashgan xromosomalar, metafazada ular ekvatorda, anafazada esa qutblarga tarqalgan.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring