O'simliklarning individual rivojlanishi
AI Xulosa
Mavzuni ochishOntogenez — urug'dan yetuk o'simlikgacha bo'lgan rivojlanish bosqichlari
O'simliklarning individual rivojlanishi (ontogenez) zigotadan boshlanib, embriogenez va postembriogenez bosqichlarini o'z ichiga oladi — bu murakkab jarayon tiriklikning muhim xususiyatidir.
- Ontogenez tushunchasi. Individual rivojlanish (ontogenez) zigotaning hosil bo'lishi bilan boshlanib, organizmning nobud bo'lishi bilan yakunlanadi. Ontogenez ikki bosqichdan iborat: embriogenez (murtak rivojlanishi) va postembriogenez (tug'ilgandan keyingi rivojlanish).
- Embriogenez — murtak rivojlanishi. Urug'lanish natijasida hosil bo'lgan zigota bo'linib murtak (embrion) rivojlanadi. Murtak urug' ichida joylashadi. Murtakda boshlang'ich ildiz, boshlang'ich novda va urug'pallalar shakllanadi.
- Urug'ning unib chiqishi. Qulay sharoit (nam, iliq tuproq) da urug' suvni shimib bo'rtadi, po'sti yoriladi. Dastlab murtak ildizchasi rivojlanadi, so'ng kurtakchadan novda o'sadi. Ikki pallalilarda urug'palla barglari bilan, bir pallalilarda bitta palla bilan yer yuzasiga chiqadi.
- Yuvenil (yoshlik) davri. Yosh o'simlik mustaqil fotosintez hisobiga oziqlana boshlaydi. Vegetativ organlar (ildiz, poya, barg) shakllanadi va o'sadi. O'sish — hujayralar miqdorining ortishi, rivojlanish — sifat o'zgarishlar yig'indisi.
- Yetuklik va tinim davri. Yetuklik davrida o'simlik generativ organlar hosil qilib, ko'payishga tayyor bo'ladi. Tinim davri — noqulay sharoitda (qish) o'simlikning hayotiy jarayonlarni sekinlashtirishi. Bahorda qulay sharoit bilan o'sish qayta boshlanadi.
Asosiy atamalar: ontogenez embriogenez postembriogenez zigota murtak tinim davri
⚠ USTOZ DIQQAT QILING
Bolalar odatda o'sish va rivojlanishni bir xil deb tushunadi. Sababi: ikkalasi ham «kattalashish» bilan bog'liq. Darsda o'sish — miqdoriy (hujayralar ko'payishi), rivojlanish esa — sifatiy (yangi organlar hosil bo'lishi, gullash) o'zgarish ekanini aniq ajrating.
AMALIY MISOL
Loviya urug'ini nam paxtaga qo'ying va har kuni surating. 1-kun: urug' bo'rtadi. 3-kun: ildizcha chiqadi. 5-kun: novda ko'tariladi. 7-kun: urug'palla barglari ochiladi. 14-kun: haqiqiy barglar paydo bo'ladi. Bu kuzatish embriogenezdan postembriogenezga o'tishni kunma-kun ko'rsatadi.
Interaktiv o'yinlar
O'ynash uchun tizimga kiring